46 AUGUSTO BECCARIA 



Joannis a Sacro Boscho ( Villani), in quos asperiore, quam par esset, seriptìone Dinus invectus 

 est ; Thomas autem, Dini frater germanus, qui pariter in Gyninasio Bononiensi paulo ante prae- 

 legerat (Alidosi), apud Larabertura ex Sacra Praedicatorum Familia, generalem Haereseos in 

 Longobardia Quaesitorem (sentenza fiorentina), de arte Magica Stabilein postulavit, eo quod iste 

 par. 2, cap. 3 Commentariorum disisset secundum Hermetis doctrinaiu Daemones quosdam in 

 prima Sphaera agentes escantari ac per eosdem mira edi posse ( FiWan»). At, cognita criminantis 

 malitia, religiosissimo Judici satis fuit sententiam illam vel erroneam vel certe periculosam 

 Cicchum retexere, quod ipse in Ecclesiae Catholicae obsequium perquara libenti animo prae- 

 stitit {sentenza fiorentina). 



Quindi continua: 



Obtinebat interea Florentinae Reipublicae dominatum Carolus Senzaterra Calabriae Dus, 

 Roberti Regis Neapolitani lilius unigena, qui Stabilem advocatum Florentiam Medicum atque 

 Astrologum sibi adiunxit aliquandiuque delicium habuit. Et fortasse Principis gratia vel tloruisset 

 iniposterum, nisi Genethliacum construxisset, invitus licet, Uxori Dueis Mariae Valesiae Joan- 

 naeque eius tìliae tura bimulae, quae postmodum Regni haeres prima huius nomiuis Imperimn 

 NeapoHtanum suscepit. 



Ed ecco, rifatta sulle orme della tradizione popolare ed ampliata con un certo 

 lusso di disquisizioni e di particolari drammatici, ricomparire la notizia del Bonfini: 



Siquidem Dominae interroganti, ut quid utrique desponderent Astra, quid minarentur expro- 

 meret, obtemperare primo prudentissime detrectavit, edisserens Astrologis in praedicatione et in 

 notatione cuiusque vitae ex natali die nequaquam esse credendum, sydera ad summum in cor- 

 poribus dominavi, minime in mentibus: queraadmodum enira corpus ita materia compactum est 

 ■ a natura temperatumque, ut huius quadam proclivitate sive impetu ad vitium incitetur vel ad 

 virtutem, sic animo, qui cum corpore eohaerescit, naturalis quaepiam inductio inseritur ad 

 amorem, ipsi tamen omnino liberum vel virtutis vel vitii. Cum vero corpus ab obtutibus 

 Astrologorum pendeat, hoc est cur in animum, voluntatem nostram videlicet, aliquam indant 

 propensioneni, vira nullam inferant. Hactenus Stabilìs; at Princeps foemina, curiosius inquirens 

 quam expediret, iassu tandem extorsit ingratiis, quo imperanti nosse displicuit, exponenti per- 

 niciem attulit. Nam Cicchus, \vd ab omni arte simulandi aberat, consultis Astris, inter caetera 

 paucis aperuit tam ipsam, quam filiolam Joannam facilitate quadam ac ductu molliculae aestuan- 

 tisque naturae inclinare in impudicitiam, in omnem libidinem vergere. Praedictioni exitum con- 

 sensisse ex omnibus piane liquet Historicls, qui Joannae primae facinora litteris commendarunt... 



Tuttavia, soggiunge l'Appiani accozzando di nuovo a modo suo le attestazioni 

 dell'Alidosi, del Villani e delle relazioni leggendarie, 



...Ita breviter at non obscure locutus Stabilis , non Mariae modo, sed Caroli viri sui 

 gravem ofifensionem incurrit, cui fatjes subiiciebant antiqui eius adversatores, Cavalcantes, Ali- 

 gherii omniunique primi Dinus et Thomas del Garbo. Qui veteri in euni simultate aorins 

 incensi, quod Stabilem sibi a Carolo in Medicae artis ministerio praehabitum inique ferrent, 

 Episcopum Aversanum ab Epistolis Ducis et Accursium Inquisitoreni, Minoritas Cicche infen- 

 sissimos, in eius odium graviter concitarunt. Ibi poiTO omnes adversus Stabilem coniurati 

 Carolum induxerunt ad hominem suo famulatu aulaque Regia amandandum, qui, malis geniis 

 t'amiliaris et a recto fidei dograate, ut falso aiebant, alienus, suorum errorum lue Florentiam 

 ferme universam poUnebat. Vota denique consecutis, in careerem Cicchus coniicitur, morti 

 addicitnr, in ignem traditur non sine turpi sempiteriuique Caroli atque aecusantium infamia. 



Qui ha fine la prima parte del suo scritto. Riporta in seguito sul duca e sul- 

 l'Ascolano la testimonianza di Paolo Giovio e l'altra, accennata in principio ed ivi 

 riferita per disteso, del Bonfini, ch'egli chiama " integerrimi vcritatis cultores ,, 

 enumera quali difensori dell'astrologo il Cardano, lAlidosi, il Sansovino, l'Ughelli e 

 l'Andreantonelli, pone tra coloro, che di lui " meticulosius loquuntur „, il Villani, 



