( H ) 



oudere Hollandsche sehrijvers zien in de Hoekschen eerlijke kam- 

 pers voor de vrijheid en wettige overheid der landen; in de 

 Kabeljauwschen, daarentegen, lieden die de burgerlijke vrijheid, 

 om eigenbelang, aan den vorst ten offer brachten K Van dit gevoe- 

 len was ook Huig de Groot, die de Hoekschen niet beschouwde 

 als eene faclie, maar veel meer als dat gedeelte der ingezeteneu 

 « die volstandig bleven in haar devoir, om de wetten, usancien, 

 vryheden en gerechtigheden van 't land voor te staan, die van 

 de Kabeljauwschen werden gecontrarieerd. » 



De kamp was voor Margareta ongelijk : hare trouwe Zeeuwen 

 en Henegouwers, door de Engelschen geholpen, konden tegen de 

 Hollandsche steden, die voor Willem vochten, niet op, en de uit- 

 slag was dat de vorstin de wijk moest nemen naar Engeland en 

 al hare erflanden aan haren zoon afstaan. De ongelukkige moeder 

 deed het, den snoodaard vergiffenis schenkende en hem verders 

 met de blijken harer liefde beschamende; maar zij overleefde den 

 afstand niet lang en stierf den 25 Juni 1556. De vloek des Heeren 

 drukte op den trouwelooze en enkele jaren nadien werd graaf 

 Willem door krankzinnigheid geslagen 2 . 



Aanvankelijk wilden de Kabeljauwschen geenen anderen vorst 

 in de plaats van dengene, die door zijne ziekte onbekwaam 

 geworden was de teugels van 't bewind in handen te houden; 

 toen, in 1557, de eerste teekens van waanzin bij Willem III zichl- 

 baar werden, hadden zij zijne echtgenoote gaarne als bestuurster 

 uitgeroepen, hoewel zij dekeizerin Margareta niet hadden willen 

 erkennen, omdat, naar hun beweren, Holland geen vrouwenleen 

 was. Die voorkeur had een bijzonder oogmerk. Mathilde, Wil- 

 lems gemalin, was teeder, zacht van aard en vroom, en de Kabel- 

 jauwschen vleiden zich met de hope, haar te zullen leiden en 

 beheerschen. De Hoekschen verijdelden dien list en droegen het 

 bestuur des lands op aan Willems jongeren broeder, den hertog 

 Albrecht van Beieren, die toen 22 jaren telde en goede hoedanig- 



1 Franz Lôher, Jakobaa von Bayem und ihre Zeit. I. 



2 De zinneloosheid van graaf Willem III duurde niet min dan dertig jaren. 

 Schrikkelijke slrafie, voorwaar! Hij werd te Kanool opgeslolen en stierf er 

 in 1389. 



