HOMO MILITANS 



Toen de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen in 1901 be- 

 sloot voortaan op het programma van haar Algemene Vergaderingen 

 een plaats in te ruimen voor een mededeling over een wetenschappe- 

 lijk onderwerp, werd tevens bepaald, dat dit onderwerp bij beurten 

 uit verschillende vakken zou worden gekozen. Dit nu brengt voor het 

 lid, dat het voorrecht heeft een der jaarlijkse spreekbeurten te mogen 

 vervullen, onmiskenbaar 00k een aanmerkelijke verantwoordelijkheid 

 mede ten opzichte van het vak, dat hij vertegenwoordigt. Immers de 

 wijze, waarop hij zich van zijn taak kwijt, zal allicht niet geheel zonder 

 invloed blijven op de plaats, welke zijn wetenschap zal innemen in de 

 waardering van Directeuren en mede-Leden. 



Op mij als microbioloog rust dan de taak de belangstelling van mijn 

 toch grotendeels uit leken bestaand auditorium wakker te roepen voor 

 onze kennis betreffende de wereld der microben. 



Ik heb dus gemeend er naar te moeten streven mijn auditorium 

 'microbe-minded' te maken, althans voor de periode tot de volgende 

 jaarvergadering, waarop weer nieuwe indrukken de huidige zullen 

 verdringen. Dit bracht mij ertoe een poging te wagen U het besef bij 

 te brengen, dat hoezeer de meesten Uwer zich tot dusver wel hebben 

 bevonden bij een negatie van de microbenwereld, de microben nu 

 eenmaal niet altijd bereid zijn de mensheid te negeren. Met andere 

 woorden het leek voor mij een aantrekkelijke taak een beknopte be- 

 schouwing te wijden aan de verhouding mens-microbe. 



Bij nadere overweging werd het mij evenwel spoedig duidelijk, dat 

 binnen het gegeven bestek een alzijdige belichting van deze verhou- 

 ding niet wel mogelijk zou zijn en ik mij dus tot enkele aspecten zou 

 moeten bepalen. Ik had U nu b.v. kunnen spreken over de microben 

 als weldoeners der mensheid en hierbij kunnen trachten U de trooste- 

 loze verschrikkingen af te schilderen van het menselijk leven op een 

 microbenloze aarde. Maar liever dan dit te doen, heb ik gemeend Uw 

 aandacht te moeten vragen voor de zoveel minder talrijke aan de mens 

 vijandige microben. Enerzijds zijn het toch juist deze microben, welke 



416 



