HOMO MILITAXS 



van het mensenaantal de activiteit van homo militans in toenemende 

 mate opeisen. 



Wanneer ik dan nu er toe overga enkele vijanden der mensheid de 

 revue te laten passeren dan zal men hierbij behalve aan de onzicht- 

 bare eencellige organismen wel vooral aan dierlijke organismen den- 

 ken. Zij, die het leven temidden der weelderige tropische vegetatie 

 kennen, zullen evenwel beseffen dat althans de voortbrengselen der 

 menselijke cultuur ook aan voortdurende aanvallen van hogere plant- 

 aardige organismen bloot staan. 



Ik twijfel er niet aan of voor menigeen, die als ik het voorrecht had 

 om voor 1940 de bootreis van Nederland naar Insulinde te maken, zal 

 de grote ongereptheid der machtige tropische natuur de eerste indruk 

 van dit schone land zijn geweest. Mij althans trof gedurende de des- 

 tijds nog een tweetal dagen vragende reis van Padang naar Tandjong 

 Priok niets zo zeer als de dicht aaneengesloten, weelderige groene vege- 

 tatie, waarmede de Westkust van Sumatra en de eveneens gepasseer- 

 de kleinere eilanden waren bedekt. Geen spoor van menselijke be- 

 woning viel waar te nemen en zo men al op verstandelijke gronden 

 moest besluiten, dat hier en daar de mens wel eens moest zijn doorge- 

 drongen, was hij er toch kennelijk niet in geslaagd blijvend zijn stem- 

 pel op het landschap te drukken. Afgaande op de uitspraken van onze 

 Indie-vliegers, die bij het overtrekken van Sumatra over de mono- 

 tonie van hun uitzicht klagen en in dit verband zich van de kern- 

 achtige karakterisering 'boerenkool' bedienen, heeft deze situatie ook 

 heden ten dage nog geen verandering ondergaan. Eenmaal op het zo 

 dichtbevolkte Java aangekomen wijzigde de aanvankelijke indruk 

 zich weliswaar snel. Hier toch bepaalden de steden, de weliswaar ver- 

 spreide, maar toch welhaast alomtegenwoordige landelijke behuizing, 

 de uitgestrekte sawah's der bevolking alsmede de onder Westerse 

 leiding staande cultuurondernemingen voor een belangrijk deel de 

 physionomie van het landschap. 



Maar toch drong het al spoedig tot mij door, dat deze menselijke 

 penetratie in de tropische levende natuur niet slechts dank zij veel 

 energie tot stand was gekomen, maar ook alleen ten koste van veel 

 strijd kon worden gehandhaafd. Treffend stond mij dit voor ogen, 

 toen ik op een excursie in het Bantamse stond voor enige door planten- 

 groei overwoekerde mines, waarop alleen de met moeite teruggevon- 



419 



