HOMO MILITANS 



Het valt buiten het bestek van deze voordracht - en eveneens buiten 

 mijn competentie - hier een evenwichtig overzicht te geven van het- 

 geen de economische entomoloog heden ten dage ter bescherming 

 van het mensdom verricht. Een enkel voorbeeld moge evenwel toe- 

 lichten, welke omvang en betekenis het werk van deze varieteit van 

 homo militans reeds heeft aangenomen. 



Ik kies daarvoor de sprinkhaanbestrijding, omdat hierbij de nood- 

 zaak van internationale cooperatie zo duidelijk aan het licht is ge- 

 treden. Men behoeft zich slechts de bijbelse beschrijving van de 

 'achtste plaag' in Exodus 10 voor ogen te stellen om te besefFen, dat 

 van oudsher sprinkhaanplagen door tal van volken zijn gevreesd als 

 de voorbode van hongersnood en ellende. Gedurende eeuwen heeft 

 de enige verdediging van de mens bestaan in een hopeloos ondoel- 

 treffende poging tot verdelging van het insect op de plaatsen, waar dit 

 in zwermen neerstreek. Een nieuw moment in de strijd tegen de plaag 

 trad in 1921 in, toen Uvarov zijn phase-theorie over de sprinkhaan- 

 ontwikkeling opstelde. Deze onderzoeker stelde vast, dat de larven 

 van vele sprinkhaansoorten zich veelal eerst tot de z.g. solitaria-phase 

 ontwikkelen, welke zowel in gedaante als in leefwijze sterk verschilt 

 van het insect zoals zich dit in de zwermende individuen voordoet, en 

 wel in die mate, dat men meende hier met een afwijkende soort te 

 doen te hebben. In deze phase is de aangerichte schade gering en 00k 

 de verplaatsing beperkt. Wanneer evenwel de omstandigheden er toe 

 leiden, dat een groot aantal van deze solitaria's in een beperkt voedsel- 

 region wordt samengedrongen, ontwikkelt zich hieruit de 00k in mor- 

 phologisch opzicht belangrijk afwijkende gregaria-pha.se, welke zeer 

 vraatzuchtig is en daarbij sterke neiging tot massale trek vertoont. 



Het internationale onderzoek heeft het grote belang van deze ont- 

 wikkelingsgeschiedenis voor het vraagstuk van de bestrijding duidelijk 

 doen uitkomen. Zo is b.v. komen vast te staan, dat de zwermen van 

 de Afrikaanse zwermsprinkhaan (Locusta migratoria migratorioides) , wel- 

 ke in de periode van 1928-1937 niet minder dan 10.000.000 vierkante 

 mijlen in zulke uiteenlopende landen als Brits- en Frans-West-Afrika, 

 de Belgische Congo, Soedan, Eritrea, Brits-Oost-Afrika en Rhodesie 

 teisterden, alle afkomstig waren van de solitaria-pha.se, welke zich be- 

 vond binnen een areaal van slechts 10.000 vierkante mijlen in het 

 moerasgebied van de Niger in de Franse Soedan. 



Duidelijk is uit verschillende onderzoekingen gebleken, dat een con- 



423 



