HOMO MILITANS 



gers onzer voedselvoorziening, hoewel dit onderwerp nog voor vrijwel 

 onbeperkte uitbreiding vatbaar is. Slechts wil ik nog even het beeld 

 oproepen van de calamiteit, welke Europa zou treffen, indien een ver- 

 slapte waakzaamheid van de mens er toe zou leiden, dat de gevreesde 

 thans reeds in ons land in hoeveelheden van liters verzamelde Colorado- 

 kever onze aardappeloogst zou vernietigen. 



Dan mag ik niet nalaten er aan te herinneren, dat het niet alleen de 

 insecten zijn, welke onze voedingsgewassen bedreigen. Het is alge- 

 meen bekend hoe in de jaren 1845 en J 846 in West-Europa hongers- 

 noden heersten, doordat de schimmel Phytophthora infestans de aard- 

 appeloogst voor een belangrijk deel deed mislukken. Dat deze plaag in 

 latere jaren zich niet meer in gelijke mate heeft doen gelden is slechts 

 te danken aan de krachtige afweermaatregelen van de phytopatho- 

 logen. Dat 00k de meteoroloog bij deze strijd is ingeschakeld zal velen 

 Uwer uit de des zomers per radio uitgezonden berichten wel bekend 

 zijn. 



Maar behalve van de insecten en de schimmels is nog melding te 

 maken van een gans andere klasse van levensvormen, welke als be- 

 lagers van onze voedselvoorziening optreedt. U zijt er ongetwijfeld 

 mee vertrouwd, dat heden ten dage 00k voor tal van plantenziekten 

 is vastgesteld, dat zij worden veroorzaakt door virussen, dat zijn smet- 

 stoffen van zo geringe afmetingen, dat zij filters passeren, waarvan de 

 porien zo fijn zijn, dat zij alle met de beste microscopen waar te nemen 

 deeltjes tegenhouden. 



Het opmerkelijke bij deze virussen is nu, dat men ze - althans som- 

 mige - in zuivere toestand uit de geinfecteerde planten heeft kunnen 

 afscheiden, waarbij ze als bepaalde chemische individuen, te weten: 

 nucleoprote'men, zijn gekarakteriseerd. Dit heeft uiteraard de vraag 

 doen rijzen of deze agentia wel aanspraak mogen doen gelden op het 

 praedicaat 'levend', waarvoor anderzijds het vermogen tot vermeer- 

 dering in de aangetaste plant weer sterk pleit. Ik laat deze strijdvraag 

 thans rusten en vraag liever Uw aandacht voor het feit, dat de phyto- 

 pathologen eenstemmig van oordeel zijn, dat het aantal der virus- 

 ziekten, welke in onze cultuurgewassen optreden, in de laatste jaren 

 sterk is toegenomen en ogenschijnlijk nog steeds stijgt. Nog onlangs 

 heeft de Rector Magnificus der Landbouwhogeschool, Prof. Smit, 

 zich hierover op hartstochtelijke wijze geuit, waarbij hij de gedachte 

 uitwerkte, dat deze vermeerdering van het aantal virussen zou moeten 



425 



