HOMO MILITANS 



en Noord-Afrika hebben bereikt. Het is belangwekkend op te merken, 

 dat de mens reeds in die tijden zijn eerste schuchtere pogingen tot 

 verweer deed. In verschillende havensteden ontwaakte het besef, dat 

 de ziekte somtijds blijkbaar per schip werd ingevoerd en in Marseille 

 kwam in 1383 een verordening tot stand, waarbij in verdachte geval- 

 len de bemanning der schepen gehouden was 40 dagen aan boord te 

 blijven alvorens te debarkeren. Aan deze maatregel, welke 00k heden 

 ten dage nog een onzer onmisbare strijdmiddelen is, zij het dan 00k 

 los van de genoemde tijdsduur, danken wij het thans nog gangbare 

 woord quarantaine. 



Ik zie er van af U een overzicht te geven van de talrijke pest- 

 epidemieen, welke in later eeuwen Europa overvielen. Slechts ver- 

 meld ik nog terloops de epidemie van 1663 tot 1668, welke 00k ons 

 land teisterde. In eerstgenoemd jaar stierven alleen in Amsterdam 

 10.000 van de 200.000 inwoners, in het daaropvolgende jaar steeg het 

 aantal sterfgevallen in de hoofdstad zelfs tot ongeveer 24.000. 



Eerst in 1894 hebben Kitasato en Yersin onafhankelijk van elkaar 

 aangetoond, dat de pest werd veroorzaakt door een bacterie, thans 

 Pasteurella pestis genaamd, terwijl spoedig daarna door verschillende 

 onderzoekers het bewijs werd geleverd, dat de pest primair een ziekte 

 is van ratten en andere knaagdieren, waarbij dan vlooien verantwoor- 

 delijk zijn voor de overgang van dier op mens. Sindsdien is de strijd 

 tegen de pest voor alles een strijd tegen de rat geworden. 



Men zal nu opmerken, dat de pest-epidemieen in Europa toch maar 

 spontaan zijn verdwenen en dit terwijl de mens hierbij toch groten- 

 deels passief is gebleven. Maar dan moet er op worden gewezen, dat 

 in Aziatische landen deze ziekte nog steeds voortgaat op grote schaal 

 slachtoffers te maken. Alleen al in Brits-Indie zijn in de periode 1898- 

 19 18 nog meer dan 10.000.000 personen aan de pest gestorven. Men 

 huivert bij de gedachte van hetgeen zich op het zo dicht bevolkte Java 

 zou hebben afgespeeld, indien de Dienst van de Pestbestrijding in de 

 laatste decennia zich niet met zulk een energie had geworpen op het 

 'ratproof '-maken van de behuizing der Javaanse bevolking en Otten 

 niet in later jaren 94% van de 2.000.000 bewoners der Preanger pro- 

 phylactisch had behandeld met het door hem bereide levende vaccin. 



Veel opschudding veroorzaakte in 1910 de door een zeer hoge mor- 

 taliteit gekenmerkte longenpest-epidemie in Mandsjoerije, waar niet 

 de rat maar de aldaar veel voorkomende, om haar pels zeer gezochte 



427 



