HOMO MILITANS 



politiek - er in zijn geslaagd het Westfront vrij van vlektyphus te 

 houden. Maar als wij Zinsser mogen geloven, had de vlektyphus een 

 niet onbelangrijk aandeel in de geallieerde overwinning, doordat de 

 vrijwel onmiddellijk in Servie opgestoken epidemie, welke in 6 maan- 

 den 150.000 slachtoffers maakte, het Oostenrijkse leger er van terug- 

 hield het land binnen te trekken wat in zijn consequenties op de overige 

 Balkanlanden waarschijnlijk de centrale mogendheden buitengewoon 

 ten goede zou zijn gekomen. 



Wat de tweede wereldoorlog betreft, is het nog te vroeg om de 

 balans op te maken aangaande de invloed van het onzichtbare leven 

 op de gang van zaken. Maar vele van onze landgenoten, die naar 

 Duitsland zijn weggevoerd, hebben ervaren dat in het bijzonder in het 

 laatste chaotische jaar de vlektyphus zijn kop weer opstak, zij het dan 

 00k dat homo militans er in slaagde de rampen te localiseren. 



Het zou mij verheugen, indien mijn auditorium aan de hier gegeven 

 enigszins macabere voorbeelden, welke overigens nog met talrijke 

 andere zouden zijn uit te breiden, de overtuiging zou kunnen ont- 

 lenen, dat inderdaad niet zelden de loop der geschiedenis door de on- 

 zichtbare levende wereld is bepaald en dat, indien de mensheid voor 

 de toekomst haar aardse lot van dergelijke invloeden vrij wenst te 

 houden, voortdurende actie van homo militans geboden blijft. 



Men zou nu evenwel kunnen opmerken, dat het voorafgaande al- 

 leen betrekking heeft op perioden van oorlog en chaos, maar dat men 

 in meer normale tijden althans in West-Europa toch veilig leefde 

 achter de nu eenmaal door onze gezondheidsdiensten opgeworpen 

 hygienische barrieres. Maar dan moet hierop worden geantwoord, 

 dat enkele onzichtbare levensvormen er toch nog altijd met vrij veel 

 succes in slaagden deze barrieres te passeren. Dit geldt b.v. voor 

 Mycobacterium tuberculosis, de verwekker der tuberculose, niet zelden 

 als 'Volksvijand No. 1' afgeschilderd. Talrijk zijn 00k hier te lande 

 nog degenen, die aan deze wrede ziekte te gronde gaan, dan wel door 

 haar worden geinactiveerd. Hoewel het einddoel nog verre van be- 

 reikt is, mag gelukkig worden geconstateerd, dat homo militans 00k 

 hier sinds geruime tijd actief is en zijn laatste strijdmiddel moge hier 

 wel even worden gememoreerd. 



Gedachtig aan het gezegde, dat men dieven het beste met dieven 

 vangt, en onder de indruk van de successen, welke met het U alien 



433 



