HOMO MILITANS 



waarschuwing inhoudt om de toekomstige strijd met het onzichtbare 

 leven niet te onderschatten. 



In dit verband moge eerst iets worden opgemerkt over de oorsprong 

 van het parasitisme. Het blijkt, dat er maar weinig ziekteverwekkers 

 zijn, die niet een onmiskenbare verwantschap vertonen met heden 

 ten dage nog in de vrije natuur aangetroffen, z.g. saprophytische 

 vormen. Onder deze omstandigheden moeten we het optreden van 

 parasieten wel hieraan toeschrijven, dat sommige dezer vrijlevende 

 vormen, die als alle leven aan geleidelijke veranderingen onderhevig 

 zijn, er in de loop der tijden in zijn geslaagd de natuurlijke weerstand 

 te doorbreken, welke ieder levend celcomplex biedt tegen indringing 

 van een soortvreemd leven. Er is alle aanleiding om aan te nemen, 

 dat dit proces een aanvang heeft genomen in een ver verleden in de 

 geschiedenis van het leven op aarde. De palaeontologen hebben zelfs 

 bij zeer oude fossielen, teruggaande tot het Perm (200.000.000 jaren 

 geleden) duidelijk aanwijzingen van infectieziekten geconstateerd en 

 sommige onderzoekers zijn zelfs geneigd het uitsterven van talrijke 

 diersoorten in praehistorische tijden aan dergelijke ziekten te wijten. 



Het lijkt nu geenszins uitgesloten, dat een dergelijke overgang van 

 saprophytische tot parasitaire leefwijze 00k heden ten dage zich nog 

 wel eens bij bepaalde vormen zal kunnen voltrekken. Deze mogelijk- 

 heid wordt verhoogd door het feit, dat de microbioloog in latere jaren 

 er in is geslaagd met behulp van straling kunstmatige mutaties bij tal 

 van microben teweeg te brengen, terwijl het alleszins denkbaar is, dat 

 onder natuurlijke voorwaarden de cosmische straling soortgelijke 

 effecten bewerkt. 



Maar voorts is er rekening mede te houden, dat bij ononderbroken 

 overdracht van gastheer op gastheer de eenvormigheid van het milieu 

 veranderingen in eigenschappen van de parasiet kan bewerken, welke 

 zowel ten goede als ten kwade kunnen strekken. 



Terwijl een eerste invasie doorgaans tot een heftige reactie zal 

 leiden, waarbij hetzij de gastheer hetzij de indringer acuut bezwijkt, 

 zal een zekere aanpassing primair een chronisch verlopende afwijking 

 bij de gastheer veroorzaken, waarop later zelfs een wederzijds samen- 

 leven, waarbij de gastheer geen symptomen van letsel vertoont, zal 

 kunnen volgen. Hier kan b.v. worden gewezen op de bekende spi- 

 rochaetose van vele muizen, terwijl ons medelid Swellengrebel een sen- 

 sationeel voorbeeld uit de menselijke pathologie vond, toen hij vast- 



435 



