SELECTED PAPERS 



ten, maar die zich zeer in het algemeen tot taak stellen de voedsel- 

 voorziening der mensheid tegen alle denkbare belagers veilig te stel- 

 len. Zij worden aangevoerd door veldheren, die over uitgebreide 

 generale staven en doeltreffende organisaties tot uitvoering van de 

 noodzakelijk geoordeelde maatregelen beschikken. 



De aanvoerders zijn veelal phytopathologen of economische ento- 

 mologen; de in de aanvang van mijn voordracht genoemde entomo- 

 loog Howard levert hiervoor een typerend voorbeeld op. Maar onder 

 de comilitanten treft men ook aan nuchtere statistici, geographen, 

 sociographen, meteorologen en vele andere werkers, die wellicht de 

 belagers der voedselproductie en de daaraan toegebrachte schade 

 nimmer hebben aanschouwd. Tenslotte is er dan het leger der uit- 

 voerders, waaronder we enerzijds weer scherpzinnige biologen en 

 chemici, maar ook landbouwers, controleurs en vliegtuigpiloten op- 

 merken. 



Hiernaast ontmoeten wij homo militans dan in de gedaante van hen, 

 die in verwoede strijd zijn gewikkeld met die onzichtbare levensvor- 

 men, welke rechtstreeks de gezondheid en het voortbestaan der mens- 

 heid in ernstige mate bedreigen. Ook hier heeft de strijd reeds lang 

 tot de instelling van machtige, zich over de gehele wereld uitstrekkende 

 organisaties geleid, waarvan vele strijders deel uitmaken, aan wie de 

 eigenlijke medische professie ten enenmale vreemd is. Maar ook voor 

 de leiders in de strijd, de 'men against death', zoals De Kruif ze in 

 een van zijn boeken op geslaagde wijze heeft gekarakteriseerd, geldt 

 weer, dat zeer uiteenlopende motieven hen tot strijder hebben ge- 

 maakt. In de eerste plaats is er dan de geleerde 'a outrance', de 

 wetenschappelijk bezetene, die alles wil doorgronden en die daarin 

 ook betrekt, waarom de mens somtijds door onzichtbare krachten 

 wordt geveld. Men denke hierbij aan een figuur als Pasteur en ik ge- 

 loof, dat ik aan de onschatbare verdiensten van deze grote weldoener 

 der mensheid geen afbreuk doe, wanneer ik opmerk, dat bij dit type 

 van strijders de gedachte aan therapie en preventie toch steeds op het 

 tweede plan staat. 



Hiertegenover staan dan degenen, die in hun strijd worden voort- 

 gedreven door opstandigheid tegen of erbarmen met het lijden van 

 hun medemens, door het idee van niet te mogen berusten in diens 

 ondergang. Semmelweis, de overwinnaar van de kraamvrouwenkoorts, 

 is een typische representant van deze variant van homo militans. Even- 



440 



