BIBLIOGRAPHY AND ADDENDA 



van de eenheid in de levende natuur volkomen gewettigd gebleken. Haast van- 

 zelfsprekend worden thans bij de bestudering van de meestuiteenlopende 

 fysiologische processen, weefsels van plant en dier in toenemende mate, en met 

 succes, vervangen door de experimented zo toegankelijke microben. Het is 

 stellig opmerkelijk dat zelfs op het terrein der genetica thans schimmels, gisten, 

 bacterien en bacteriofagen met stijgend resultaat de strijd aanbinden met de 

 orthodoxe studie-objecten der genetici als teunisbloem, ma'is en banaanvlieg. 



Men zou Kluyver te kort doen door hem alleen als geleerde te zien. Evenals 

 hij een algemene lijn trachtte te ontdekken in de levensverschijnselen, - zo 

 streefde hij ook naar een inzicht in de essentialia der fabriekmatige produktie 

 van chemische stoffen met behulp van micro-organismen. Het kan dan ook 

 niet verwonderen dat hij en als geleerde en als technicus een omstreeks 1930 

 algemeen geldende fabrikage-methode met behulp van schimmels, fundamen- 

 teel wijzigde. Hierbij slaagde hij er in, met behulp van zijn medewerker Per- 

 quin, geheel nieuwe wegen aan te geven, die thans, vijf en twintig jaar later, 

 zowel bij het wetenschappelijk onderzoek als in de industrie, algemeen ingang 

 hebben gevonden. 



Het lijdt geen twijfel dat de tegenwoordige wereldproduktie van antibiotica, 

 zonder de bijdrage der 'submerged culture', zoals die in Kluyver's laboratorium 

 was uitgewerkt, niet mogelijk geweest zou zijn. 



Naast deze aspecten verwaarloosde Kluyver ook de meer praktische vraag- 

 stukken der toegepaste microbiologic niet. Zo trok bij voorbeeld de margarine- 

 industrie profijt van zijn onderzoekingen over het boter-aroma en een studie van 

 bepaalde, voor de conservenindustrie schadelijke micro-organismen leidde tot 

 praktische richtlijnen voor de bedrijven in kwestie. 



Sterk zal voor alien, die Kluyver gekend hebben, naast de geleerde en de 

 technicus, de docent blijven leven. Uit de veelheid van dikwijls tegenstrijdige 

 literatuurgegevens verstond hij het een boeiende synthese te scheppen. Zijn 

 periodieke overzichten van de stand der microbiologic en biochemie werkten 

 stimulerend op de ontwikkeling dezer vakken, terwijl zij tevens bijdroegen tot 

 een voortdurende verjonging van het door hem gedoceerde materiaal. Trouwens, 

 ook in deze samenvattingen wist hij door opmerkelijke formuleringen de te 

 verwachten gang van zijn wetenschap te schetsen. Ongetwijfeld moeten zijn 

 toehoorders in Helsinki - voor de Tweede Wereldoorlog - getroffen zijn ge- 

 weest, toen hij voorspelde dat naast de groene plant, ook het zoogdier koolzuur 

 zou blijken te assimileren. Studies met radio-actieve isotopen, in de daarop 

 volgende jaren in Amerika uitgevoerd, stelden dit feit onomstotelijk vast. 



Het is een gelukkige omstandigheid dat Kluyver nog zo kort geleden (in 

 1954), bereid werd gevonden - evenals zovele malen elders - aan the Harvard 

 University tezamen met zijn leerling Van Niel een serie colleges te geven. Door 

 het in druk verschijnen van deze lezingen is een belangrijk stuk van de visie 



562 



