( 52 ) 



venden catalo<j;'as van een museum van voorwereldlijke dieren. 

 De één ziet het en roept uit: »Hoe dor!" De ander leest 

 het, en een gansche levende wereld rijst voor zijne oogen 

 op. Het hangt slechts af van den aard van den niensch 

 zelven. De een ziet in alles doodsheenderen ; voor den ander 

 neemt alles geest en leven aan. Zie ik in Campbell's »An- 

 nales" die lange lijst van » Donaten", van de ï>Gemmula 

 vocabulorum" en den » Aesopus moralisatus", dan aanschouw 

 ik de knapen in de school met de spraakleer, het woorden- 

 boek en het vertaalboek van dien tijd. Valt mijn oog op de 

 vele editiën van Cicero's »Cato major" en »Laelius", van 

 ViRGiLius' »Bucolica" en van gezegden uit Terentiüs (deze 

 laatsten alleen in het Dietsch), dan begrijp ik, dat die boe- 

 ken voor de geletterden van die dagen eene geliefde lectuur 

 moeten zijn geweest. Vind ik sommige werken van Augus- 

 TiNus en HiERONYMUS, van Seneca en Boëïhius, van Petrus de 

 Aliaco en Johannes Gerson ruim vertegenwoordigd, dan is 

 het mij eene aanwijzing, dat zij veel werden gelezen. De 

 talrijke drukken van den »Tractatus de expositione missae" 

 door GuiLiELMUs üE GouDA, vau de ^^Stella clericorum" en 

 de »Summe Ie roy of des conin es summe" verplaatsen mij in 

 de binnenkamers der priesters, en de talrijke »Sermones" 

 zie ik in de handen van hen, die zelven als predikers moesten 

 optreden voor het volk. Maar bovenal die overvloed van 

 stichtelijke lectuur heeft mij veel te verhalen ; die Getijden- 

 boeken, die Levens van Jezus, die Epistelen en Evangeliën 

 met de sermoenen voor het gansche jaar, die Zielentroost 

 en die Spiegels van allerlei soort, zij doen het voorgeslacht 

 in al zijne vroomheid voor mij herleven, die mannen en 

 vrouwen in stille overdenking met »suverlike boexkens" in 

 de gevouwen hand. Neen, de » Annales" zijn niet dood, maar 

 zij leven, als de menscli maar leeft, die ze leest. 



Mijne Heeren, als hier een levensbericht wordt voorge- 



