( ^6 ) 



verder heeft gebracht. Daarentegen heeft Campbell heUias 

 geen kennis meer gedragen van de twee kleine, maar hoogst 

 belangrijke werkjes »L'imprimerie a Avignon en 1444" door 

 Reqüin *) en »Les origines de l'imprimerie a Avignon" 

 door DuHAMEL f), beide slechts zeer korten tijd na zijnen 

 dood verschenen, en waardoor inderdaad is gebleken, dat ge- 

 lukkige vondsten in archieven ook over de wording der 

 boekdrukkunst plotseling een nieuw licht kunnen werpen. In 

 hetzelfde jaar 1414 toch, waarin Gutenberg zich te Mainz 

 ging vestigen, leerde een goudsmid uit Praag, Procopius 

 VALDroGHEL, aan lieden te Avignon de kunst om met metalen 

 letters te » schrijven". Hy sloot overeenkomsten met heu, 

 liet hen geheimhouding beloven, leerde hun de kunst voor 

 geld, leverde hun Latijnsche letters, beloofde aan een Jood zelfs 

 Hebreeuwsche, vervaardigde de benoodigde werktuigen, euz. 

 De bron, waaruit deze kenschetsende bijzonderheden plotse- 

 ling tot ons kwamen, zijn notarieele registers. Wel is waar 

 blijkt uit het gevondene niet, dat de proefnemingen van 

 Valdeoghel tot een werkelijk resultaat hebben geleid, m. 

 a. w. dat het hem en zijnen vennooten gelukt is, een 

 boek te drukken, maar het is toch hoogst merkwaardig, 

 dat deze dingen geschiedden in hetzelfde Avignon, waarvan 

 men tot dusverre meende, dat het eerst in 1497, d. i. meer 

 dan vijftig jaar later, zijne eerste drukpers heeft gehad ! 

 La-it ons niet wanhopen. Wie weet, welke onthullingen 

 aangaande de geschiedenis der boekdrukkunst onze plaatse- 

 lijke archieven ons te eeniger tijd zullen schenken ! 



Doch ik keer tot Campbet,l terug. Ik heb hem — en 



*) Paris, Alphonse Picakd, 1890. — Dezelfde abbé Requin heeft 

 thans in de Chronique du jownal général de l'imprimerie et de la librairie 

 Tan 28 Februari 1891 (N". 9), p. 51—60, onder den titel van *Origiues 

 de rimprimerie en Trance" eene nadere studie over het onderwerp ge- 

 plaatst met facsimile's van de daarop betrekkiug hebbende notarieele 

 aanteekeuirgeu. 



t) Avignon, Seguin Prèkes, 1890. 



