( 44 ) 



Inderdaad werd er volgens de Keulsche Kroniek van 1499 

 reeds ten jare 1450 in de genoemde stad Mainz gedrukt, en 

 was JoKANNK's GuTENBEiiG aldaar de uitvinder dezer kunst. 

 De Kroniek voegt er bij, dat het voorbeeld was ontleend 

 aan de Donaten, die in Holland waren gedrukt. Om dit te 

 verklaren, hebben sommigen ondersteld, dat die Hollandsche 

 Donaten in hout waren gesneden. Anderen hebben beweerd, 

 dat hetgeen in Holland op zeer ruwe, onvolmaakte wijze 

 was geschied, iu Duitschland zoozeer werd verbeterd, dat 

 dit eerst de ware uitvinding kon schijnen. Campbkll laat 

 de eene, zoowel als de andere meening voor hetgeen zij zijn. 

 Het eenige, wat wij zeker hebben, is volgens hem de groep 

 van vijf en veertig boekjes en boeken, die in Nederland 

 moeten ontstaan zijn, en die naar zijne meening tusschen 

 1460 en 1473 in het licht zijn gegeven. »Hoe nu", zoo 

 vraagt hij, »is die groep van oud-Nederlandsche drukwerken 

 ontstaan V" En zijn antwoord luidt, dat zij te weinig vol- 

 maakt en sierlijk zijn, om vervaardigd te wezen naar die, 

 welke destijds te Mainz werden gedrukt. 



Maar hoe dan het gelijktijdige van het minder volkomen 

 Nederlandsche drukwerk met het meer volkomen Duitsche 

 te verklaren?... Hier getuigt Campbell, niet ongeneigd te 

 wezen, aan eene co- of postinventio te denken. Hij acht 

 niet onmogelijk, dat iemand in Nederland, die zich bezig- 

 hield met het vermenigvuldigen van geschreven of in hout 

 gesneden boeken, de te Mainz gedrukte werken heeft gezien 

 en van Mainzers zelven heeft vernomen, hoe eene boekdruk- 

 kerij aldaar ongeveer was ingericht. Met deze kennis toe- 

 gerust, beproefde hij de zaak op zijne eigene wijze en werd 

 door zijne tijdgenooten, die met de Duitsche typographie 

 nog nauwelijks bekend waren, voor een uitvinder gehouden. 

 Dat zulk eene toedracht van zaken volstrekt niet onmogelijk 

 is, blijkt uit een dergelijk geval kort na het jaar 1840. 

 HoLTROP namelijk had toen het denkbeeld opgevat, een sup- 

 plement uit te geven op den »Trésor de numismatique et 

 de glyptique". De daarin voorkomende platen zouden, even- 



