{ 16 ) 



ambtgenooten. De studenten die met hem in aanraking 

 kwamen, hielden van hem wegens zijne gelijkmatige vrien- 

 delijkheid en zijne onveranderlijke bereidwilligheid om ieder 

 te helpen die zijne hulp noodig had. Toen er nog testimonia 

 te geven waren, wist men wel dat Prof. de Jong het niet 

 te streng nam met het trouw bezoek der colleges, en bij 

 de examens waren zijne eischen laag en zijne toegevendheid 

 groot. Bij zijn graf zeide een der studenten : r/ ieder zijner 

 toehoorders wist in hem een persoonlijk vriend te hebben". 

 Dit was ook inderdaad zoo. Als men de Jong's toespraken 

 tot zijne leerlingen leest, wordt men getroffen door den 

 vaderlijk vriendschappelijken toon, waarop hij hen vermaant 

 tot het goede en wel in 't bijzonder tracht hun godsdienst- 

 zin op te wekken. Want — eene levensbeschrijving van 

 DE Jong zou onvolledig zijn zonder hierop de aandacht te 

 vestigen — de Jong was een zeer godsdienstig man. En 

 onder godsdienst verstond hij — het zijn zijne eigene woor- 

 den — den Christelijken, zooals die in het N. T. wordt 

 geleerd, niet eenen van eigen maaksel, dien men geheel naar 

 zijn eigen smaak voor zich pasklaar heeft gemaakt, welken 

 het knellende d. i. het strenge en ernstige is ontnomen en 

 die dus alle hervormende kracht mist. *) Maar het gebruik 

 van den godsdienst met eerzuchtige of heerschzuchtige be- 

 doelingen wekte steeds zijne icnige verontwaardiging op. 

 Hij was een beslist tegenstander van kerkelijke overheer- 

 sching en wees zijne leerlingen ook door het voorbeeld van 

 Mohammedaansche landen op het gevaar waardoor de ont- 

 wikkeling des volks bedreigd werd door het streven der 

 clericalen, onder de valsche leuze van vrijheid, om het 

 onderwijs aan de Kerk te onderwerpen f). 



Kort na het overlijden van de Jong ontving ik een schrij- 

 ven van eenen reeds bedaagden Franschen geleerde, die ons 



*) Toespraak tot zijne leerlingen 1874, p. 10, 11. 

 -j-) Openingsrede van 28 Sept. 1875 (niet gedi'iikt), 



