( 9 ) 



Maar bij de vormiug die Vosmaer vaii Bella of Sietske 

 verwachtte, voegde hij onophoudelijke zelfvorming. Voor 

 zoover een begaafde persoonlijkheid uit een algemeen gezichts- 

 punt mag worden bezien, schijnt mij bij Vosmaer dit ge- 

 zichtspunt in de zelfvoraiing gelegen ; in het besef van hare 

 noodzakelijkheid, in de volharding waarmede hij zich aan 

 haar wijdde. Velen zoeken hun levensdoel buiten ; anderen 

 allereerst in zichzelf. De eersten pogen hun omgeving te her- 

 vormen, de laatsteu arbeiden aan de schoone en altijd vol- 

 lediger ontwikkeling van hun eigen wezen. Dit leven voor 

 zichzelf, is edel. Zorg te dragen, dat men dagelijks meer 

 het hoogo voorwerp van zijn liefde en vereering nadert, is 

 alleen de daad van hem die in staat is iets anders en beters 

 lief te hebben dan zijn klein en eindig Ik. Er ligt geen 

 zelfzucht in de zucht voor de altijd toenemende verwezenlij- 

 king van die opvatting van ons innerlijk leven waartoe na- 

 denken, opmerken, bestudeering van het voortreffelijke ons 

 heeft geleid. Rozen zyn geen filanthropen en maken inmid- 

 dels de wereld schooner dan het misschien tot dusver aan 

 de filauthropie gelukt is. Vosmaer is ten slotte veel geweest 

 voor anderen, omdat hij gezorgd heeft zelf veel te ziju. Wat 

 hij zich als het hoogste voorstelde, kan men met meer voor- 

 behoud bewonderen dan hij het heeft gedaan: men kan ont- 

 kennen noch gering achten, dat hij er al zijn streven op 

 heeft gericht. 



Ik waag het zijne geschriften onder dat oogpunt der zelf- 

 vorming te brengen. Vosmaer schijnt mij in zijne werken 

 gesprekken te voeren met zichzelf; gesprekken, waarin hij 

 zich voorhoudt wat hij worden, de gemoedsstemming waarin 

 hij komen wil. Het zal zeker wel niet alleen mij getroffen 

 hebben, hoe zelden Vosmaeh iets opzettelijk betoogt, of zijn 

 beschouwing stelselmatig uiteenzet. Is het wel ooit gebeurd? 

 In zijn geschrift : Wandelingen door de Wereld, komt hij op 

 de groote tegenstelling, waarop Rousseaü zulk een schel licht 

 heeft doen vallen; de tegenstelling tusschen oorspronkelijk- 

 heid en beschaving. Hoe behandelt hij haar'? BI. 176 lees 



