( 10 ) 



ik: »het is hier de plaats niet om uatuur en kiiltuur . . . 

 te verzoenen. . . Wat er strijdigs is, valt gemakkelijk op te 

 lossen". Dit schijnt mij reeds kenmerkend : zoowel het niet 

 beproeven van de verzoening als de betuiging, dat de ver- 

 zoening gemakkelijk is. En nu volgt: »Het is een valsch 

 begrip, dat natuurlijkheid slechts bij naïef heid te vinden is . . . 

 Het is even valsch, dat wij, om natuurlijk te zijn, tot den 

 oudsten toestand der menschen moeten terugkeeren, en, uit 

 dit oogpunt beschouwd, wordt de strijd tusschen cultuur en 

 natuur steeds geringer. Wa7it natuur is niet enkel die eerste 

 toestand, maar ook de volkomene evenredigheid des menschen 

 in zijne geheele ontwikkeling enz." Hier schijnt een betoog 

 aan te vangen, maar de toon verandert weer: » Zoo als alles, 

 heet het onmiddelijk na de laatste aanhaling, in de stof 

 naar harmouie streeft, zal ook dit streven zich bij het ver- 

 standelijk en zedelijk zijn opeubaren. Eenheid is de grond- 

 toon van de stoffelijk genoemde schepping, eenheid zal het 

 ook blijken voor de niet stoffelijke". . . . En een paar blad- 

 zijden verder: »Als men dat ondervindt, houdt de trek naar 

 de natuur op een verzet tegen de beschaving, en de beschaving 

 een strijd tegen eenvoud en natuurlijkheid te schijnen. Het 

 bewustzijn wordt geboren dat de morgengloor van een nieuw 

 leven heeft aangebroken. Eenheid te brengen in de verschei- 

 denheid, harmonie in het uiteenloopende en een evenwicht 

 te scheppen van alle bizondere deelen, ziedaar een der groot- 

 ste vraagstukken in de levenskunst". 



Aan het slot van zijn uitboezeming is hij minder ver dan 

 in het begin. Wat in het begin gemakkelijk heette, is hier 

 weder een vraagstuk. Zoo gaat het bij overleggingen die 

 men met zichzelf houdt: bergen, eerst verzet, kan men 

 straks niet eens beklimmen. Vele geschriften van Vosmaer 

 zijn slechts in schijn didaktisch. Hij die, naar zijn eigen ver- 

 haal eu uitdrukking, reeds in zijne jeugd gaarne nederzat 

 in aiigello cum libello, schreef op zijn manier een Imitatio, 

 overdenkingen over de levenskunst, naar aanleiding van den 

 een of anderen tekst, bij voorbeeld dat » de poëzie alles moet 



