( 14 ) 



verdienste is beter gerangschikt, in een beteren tekst uitge- 

 geven, en op uitstekende wijs als bouwstof gebruikt te hebben 

 ter toelichting van Rembranüts karakter. In bet voorbygaan 

 doe ik opmerken, dat, naar deze Brieven te oordeelen, Rem- 

 BRANDT geenszins van al zijne werken, alle zonder onder- 

 scheid, gewild heeft, dat zij bij gedempt licht wierden gezien. 

 In een brief aan C. Huygens vraagt Rembrandt uitdrukke- 

 lijk, dat zeker schilderij in het volle licht worde gehangen. 

 VosMAER acht zich zelfs gerechtigd te generaliseeren. Van een 

 ander schilderstuk sprekende, zegt Vosmaer : » pour bien voir 

 ce tableau, il faudrait Ie mettre dans une lumière intense, 

 ainsigue Rembrandt Ie recommandait a plusieurs reprises.^^ 



Zes jaar ouder dan dit hoofdwerk over Rembrandt is Vos- 

 maers geschrift over de voorloopers en de leerjaren van den 

 schilder, het is even als het latere de vrucht van veel ge- 

 duldige, kritische nasporing. In 1877 heeft een nieuwe uit- 

 gaaf »entièrement refondue et augmentée" de beide werken 

 vereenigd. De tijd om de Geschiedenis der Nederlandsche 

 kunst te schrijven was althans in 1863 nog niet gekomen. 

 De lichtgeloovige, oppervlakkige en onvolledige biografen der 

 17^^^ en IB'^^ eeuw konden niet langer als betrouwbare bron- 

 nen worden aangezien. Archivalische studiën waren onmis- 

 baar, om hunne fabelen te verdrijven en nieuwe bouwstoffen 

 te verzamelen. 



Bij deze kritische beweging op het veld der vaderlandsche 

 kunstgeschiedenis heeft Vosmaer zich aangesloten, hetzij als 

 voorganger, hetzij om den arbeid van anderen te ziften en 

 te verwerken. De ontwikkeling der schilderkunst in de zes- 

 tiende eeuw, de strijd tusschen de twee richtingen, de Ita- 

 liaansche en de Nederlandsche ; de werkzaamheden van een 

 Scorel en inzonderheid van Lukas van Leiden ; het nieuwe 

 tijdperk dat na deze Meesters aanvangt ; de nieuwe beginse- 

 len die in de schilderkunst de overhand krijgen, worden met 

 een zorg en methode geteekeud, die medegewerkt hebben om 

 aan de kunstgeschiedenis haren rang onder de wetenschap- 

 pen te verzekeren. 



