( 15 ) 



Ik wil vau deze beide werken over Rembrandt, die Vos- 

 MAERS naam ver buiten de grenzen van ons land hebben 

 verbreid, niet afstappeu zonder uit het oudste, dat van 1863, 

 een ziusnede te hebben aangehaald. Na het persoonlijke dat 

 hij aan vrouwelijken invloed ; naast het artistieke dat hij aan 

 de kennismaking met de meesters te -danken had, zal die 

 zinsnede ons bekend maken met het wijsgeerig element in 

 VosMAERS vorming. 



Naar aanleiding vau de twee richtingen, de Italiaansche 

 en de vaderlandsche, die destijds om den voorrang streden, 

 schrijft VosMAER: »Je ne décide pas entre Rome et la Hol- 

 lande . . . Nous devons savoir apprécier chaque expression du 

 beau; il n'y a pas de style fixe ni de règle absolue. Les 

 tendances et les préférences des peintres HoUandais n'étaient 

 ni plus ni moins que l'expression de leur ame a eux, dans 

 des formes inhérentes a leur nationalité. . . . L'art, ik houd 

 den vinger vooral bij deze verklaring : l'art ne sera et ne 

 peut être jamais en uu sens concret qu' uue expression iu- 

 dividuelle de la beauté; celle-ci existe absolument, mais nous 

 ne la percevons que par Ie prisme de nos conceptions indi- 

 viduelles'\ Het spreekt van zelf, dat deze verklaring gelegd 

 moet worden naast de vroegere omtrent het individualisme 

 in de kuust. Vereeuigd, zeggen zij, met andere woorden: 

 » conceptions individuelies" op het veld der kunst zooveel men 

 wil, mits dit individuëele niets anders begeere of bewere te 

 zijn dan opvatéing vau iets dat onafhankelijk van onzen geest 

 bestaat, van iets eeuwigs en onveranderlijks. »La beauté 

 existe absolument". Niet wij zijn het die de schoonheid ma- 

 ken, wij vertolken haar slechts. De schoonheid is volstrekt, 

 maar elke poging om haar uit te drukken is betrekkelijk, 

 heeft betrekkelijke waarde. 



De platonische leer der ideeën, welker nagalm men hier 

 licht herkent, heeft het hare bijgedragen tot de vorming vau 

 YosMAER. Met deze leer heeft hij zich eerst bekend gemaakt 

 na den akademietijd. Op het Gymnasium had hij Plato 

 nog niet gelezen; te Leiden, waar hij in 1844 op de studie 



