( 55 ) 



woord wordt ijverig geluisterd, zijn raad bij vraagstukken, 

 Staat of maatschappij rakende, door Regeering eu bijzondere 

 personen telkens belangstellend ingeroepen. Toch kon ook 

 voor hem het tijdvak van verval niet uitblijven, en in de 

 laatste jaren van zijn verblijf te Leiden was dat ver\^al reeds 

 duidelijk genoeg zichtbaar. Zijn ijver wordt langzaam ge- 

 broken, zijne geestdrift verstompt, de opgewektheid, die hem 

 overblijft, meer gekunsteld. Is het physieke zwakheid of de 

 doodende invloed van de ook in zijn ambt onvermijdelijke 

 sleur die hem dus ter nederdrukt? Beide oorzaken doen haren 

 invloed gelden, maar niet deze oorzaken alleen. Vissering heeft 

 bij het vervullen van zijn maatschappelijken werkkring in 

 ruime mate gedeeld in de teleurstelling voor zoo velen onder 

 zijne vrienden en ambtgeuooten weggelegd. Hij heeft als jong 

 man gejuicht over den triumf van de handelsvrijheid en — 

 onverbeterlijke optimist als hij was ~ gedroomd dat die 

 vrijheid als eene kostelijke en kostbare gave de wereld zou 

 worden rondgedragen, en bij het aanbreken van zijne winter- 

 dagen vindt hij het terrein, dat der handelsvrijheid overblijft, 

 nauwer begrensd dan het was in de dagen toen hij zich het 

 eerst voor den strijd aangordde. Hij heeft aan de richting 

 van de duitsche economische school het terrein voet voor voet 

 betwist, en zie de triomf van die richting, ook bij zijne land- 

 genooten, ook onder zijne vroegere leerlingen, wordt met eiken 

 dag grooter. Hij heeft gedweept met de hervorming van onze 

 constitutioneele regeering en tot hare invoering naar zijne 

 beste krachten medegewerkt, en de vruchten welke het par- 

 lementaire stelsel nu afwerpt, dunken hem in toenemende 

 mate bitter en wrang. Had hij dan dertig jaren lang een 

 Sisyphus-arbeid verricht, en rustte nu op hem de taak om 

 den arbeid van zijne jonge jaren nog eens van meet af aan 

 te beginnen ? Al mocht het zoo wezen, de moed en de krach- 

 ten, daartoe noodig, zouden hem in elk geval ontbreken. 



Wanneer hij om al deze redenen rust mocht hebben willen 

 zoeken lang vóór de grens bereikt was, door de wet aan 

 zijne ambtelijke werkzaamheid gesteld, zou dit voor wie hem 



