JOHN DE PLANO CARPI XI a.d. 



1246, 



equum ab armis & sagittis eorum. Et si aliqui non sunt 

 ita bene armati, ut dixi ; debent ire post alios ut faciunt 

 Tartari: & trahere contra eos de armis & sagittis. Nee 

 debent parcere pecuniae, quoniam comparent arma, ut pos- 

 sint animas & corpora, libertatem & res alias conservare. 

 Acies debent ordinari, ut ipsi, per millenarios, centenarios, 

 & decanos & duces exercitus: qui duces nequaquam debent 

 praelium intrare, sicut nee duces eorum, sed debent exer- 

 citus videre & ordinare: legemque debent ponere ut simul 

 incedant ad bellum, sive alias, sicut sunt ordinati. Et qui- 

 cunque relinquit alium sive ad bellum procedentem, sive 

 pugnantem, vel quicunque fugerit, nisi omnes communiter 

 cedant, gravissime puniatur: quia tunc pars bellantium se- 

 quitur fugientes, & sagittis eorum occidunt, & pars cum 

 hiis qui remanent pugnant, & sic confunduntur & occi- 

 duntur remanentes & fugientes. Similiter quicunque con- 

 versus fuerit ad prasdam tollendam, antequam omnino sit 

 exercitus contrariorum devictus, maxima poena mulctetur. 

 Talis enim apud Tartaros sine ulla miseratione occiditur. 

 Locus ad pr^liandum est eligendus, si fieri potest ut cam- 

 pus sit planus, & possint undique videre: & si possunt 

 habeant sylvam magnam a tergo vel a latere: ita tamen 

 quod non possunt intrare inter ipsos & sylvam: nee debent 

 simul omnes convenire in unum, sed facere acies multas, 

 & diversas ab invicem, nee tamen multum distantes. Et 

 contra illos qui post veniunt debent unam aciem mittere 

 qui eis occurrat. Et si Tartari simulant fugam, non mul- 

 tum vadant post eos, nisi forte quantum possunt videre, 

 ne forte ipsos ad paratas insidias trahant, sicut facere 

 Solent : Et alia sit parata ad juvandum aciem illam, si 

 fuerit opportunum. Insuper habeant speculatores ex Speculatores. 

 omni parte, ut videant quando veniant alias acies 

 Tartarorum retro, a dextris & a sinistris: & semper 

 debent mittere aciem contra aciem quas eis occurrat. Ipsi 

 enim semper nituntur concludere adversarios eorum in 

 medio, unde magnam cautelam debent habere ne hoc 

 facere possint, quia sic exercitus facillime debellatur. 

 Omnes acies hoc debent cavere, ne diu currant post eos, 



91 



