WILLIAM DE RUBRUQUIS ad. 



1253. 

 terris per quas transivimus habitabant Comani antequam 

 Tartar! occuparent eas. 



De Curia Sartach & de gloria ejus. 



INvenimus ergo Sartach prope Etiliam per tres dietas : 

 cujus curia valde magna videbatur nobis : quia habet 

 sex uxores, & filius ejus primogenitus juxta eum duas vel 

 tres : & quaelibet habet domum magnam & bigas forte 

 ducentas. Accessit autem ductor noster ad quendam 

 Nestorinum Coiat nomine, qui est unus de majoribus CoiatNestori- 

 Curiae suae. Ille fecit nos ire valde longe ad domini '^^•^• 

 Januam. Ita vocant ilium qui habet officium recipiendi 

 nuncios. In sero prascepit nobis dictus Coiat, ut 

 veniremus ad eum. Tunc incepit qu^rere ductor noster 

 quid portaremus ei, & coepit multum scandalizari, quum 

 vidit quod nihil parabamus ad portandum. Stetimus 

 coram eo, & ipse sedebat in gloria sua & faciebat sonare 

 citharam & saltare coram se. Tunc dixi ei verba 

 pr^dicta qualiter veniremus ad dominum ejus, rogans 

 eum ut juvaret nos ut Dominus ejus videret literas 

 nostras. Excusavi etiam me quia monachus eram, non 

 habens, nee recipiens, nee tractans aurum vel argentum 

 vel aliquid preciosum, solis libris & capella in qua 

 serviebamus deo exceptis : unde nullum xenium affere- 

 bamus ei nee domino suo. Qui enim propria dimiseram, 

 non poteram portator esse alienorum. Tunc respondit 

 satis mansuete, quod bene faciebam ex quo eram 

 monachus: sic servarem votum meum, & non indigebat 

 rebus nostris ; sed magis daret nobis de suis, si indigere- 

 mus : & fecit nos sedere & bibere de lacte suo. Et post 

 pauca rogavit ut diceremus benedictionem pro eo, quod 

 & fecimus. Quaesivit & quis esset major dominus inter 

 Francos. Dixi, Imperator, si haberet terram suam in 

 pace. Non, inquit, sed Rex Francias. Audiverat enim 

 de vobis a domino Baldewyno de Hannonia. Inveni 

 etiam ibi unum de Sociis domus Dominicae, qui fuerat 

 in Cypro, qui narraverat omnia quae viderat. Tunc 

 reversi sumus ad hospitium nostrum. In crastino misi 



205 



