Opuscula 377 



quorum compotes snmiis eoilcm tempore, tota , inqtiam , eva- 

 iiescit, si aniniadvcriamus scdulo cavcnilum esse, nc aiiimo tri- 

 buamus quod nonnisi organornm proprium est. Non ani- 

 mus est, qui dato colore diu afleclus siniul ejus in)pressione de- 

 lessus, et eidcni impressioni accipiendac paralus supponatur. 

 Haec ad organa tanium pertinent, sicuti in organis imj)rcssio, 

 et actio coloruni , el ohjecti cujusque externi , et molus inde 

 consequentes omnino consistunt. Animi est percijiere quidquid 

 organa relerunt^ et idee in pracsenli casu duplici sensu alli- 

 citur , non unico composito ex duohus, quod in experimento, 

 de quo agitur, insolito modo exercenlur organa , quorum no- 

 vis impressionibiis componendis duce laclii nondum animus 

 assuevit. 



Finera antequam facio harum conjectationum circa acci- 

 dcntales colores, alias subjungam nonnullas observationes, qui- 

 bus principia , et facta ipsa hucusque exposita occasioncm de- 

 derunt. Ut certo dignoscatur, ntrum illusio colorum accidcnta- 

 lium ab ipsa colorum realium nondum intcrmissa actionc re- 

 petenda sit, quod caput est sentcntiae P. Schcrfler, et Lapla- 

 ce, an eflectus sit tantummodo reliquus ultimae imprcssionis 

 colorum realium praeccdentium , ita experimenta parare opor- 

 teret, ut duorum colorum acliones essent omnino disjunctae. 

 Id porro nonnisi imperfecte praestare possumus, quum ab a- 

 reola, aut vitro colorato oculos alio in albam subjcctam super- 

 ficiem convcrtimus. lusta enim dubitatio superest, an ocnlJ, 

 quum areolftm coloratam mox intueri non possent, quin al- 

 bam simul ccrnerent superfici'em subjectam , ex conjuncta el 

 mutua alboris ejusdem , et coloris alterius superposiii actione 

 jam ante quam color hie auferatur, circa ipsum quodammodo 

 videant tertium efllorescere , et neutram illam , scu mediam 

 coloris accidentalis impressionem suscipiant. Id enim revera 

 contingere ab initio illusionis, quum oculi a colorata figura a- 

 vertuntur, vel figura ipsa subtrahitur, imo idipsum pro indi- 

 cio haberi solet figurae colorem satis organum exercuisse, ut il- 

 lusionis consequatur efTectus. 



At illusionem sine praeludio isto locum habere posse sequens 

 experimcntura aperte demonstrat. Albo fundo, in quo praece- 

 dentia experimenta capiebam , nigerrimum panniim subslitui, 

 in eoque albara chartulam instravi vitro viridi latitudine pa- 

 rem, super qua vitrum ipsum solita inclinatione applicabam. 



48 



