Opuscula 4oi 



psa, cum eleraenlorum lerrae quantitali, ac naturae compare- 

 lur. Nam etsi experimentis a Gioberlo per syalesim insliluiis 

 plane constet, alque id qiiidem experiuienta per analysim re- 

 peiiia pjenerallm confirment, fertilitatem oriri ex temperatione, 

 alque, ut ila dicam, ex quodam elementorum certamioej at- 

 tamen, qiinm diversae agronim species inler se conferantur, 

 ceteris quidem paribus, gravissimae occurrunt in elementorum 

 rationihus discrepantiae, neque conslans, vel satis firmiim ar- 

 gumenlum succurrit ex quo certam regulam ab analysi par- 

 tam deproraamus. Haec vero ambiguitas oritur ex hoc, quod 

 dum fertililatem statuunt, quam vocant meehanicam, quam- 

 que proporlio, ac natura terrearum particularum efliciunt, 

 lalso, ni fallor, ponunt ut elementa prima, et semper identi- 

 ca in unoquoque agro isilicem, calcem, et terram alnminis. 

 Nam etsi reapse id pro vero sit habendum quatenus Mineralo- 

 giam, et Chymicam spectat, at non eaque quoad agrorum cul- 

 turam: haec enim elementa semper in agris reperies vel simul, 

 vel rebus aliis intima mixtione juncta, ut eorumdem immu- 

 tetur natura, atque hinc efTectus sequantur varii, ac vario mo- 

 do afBciant agrorum fertililatem. Ex quo patet non terram 

 silicis, aluminis, et calcis ut elementa terrarum ad agrorum 

 culturara pertinenlium haberi posse, sed silicem ipsam ve- 

 rius , et quartium, et terrarum silicearum caeteras species, 

 nee non argillae, et calcariae lerrae, quae vere ut elementa a- 

 gri solum constiluunt, ac qualitatibus variis quibus sunt prae- 

 ditae diversas etiam proprietates , atque fertilitatem in illo ef- 

 ficiiint. At si ex elementariis subslanliis, quas chymicorum a- 

 nalysis nobis ostendit cerium aliquod argumentum de terrarum 

 qualitate inferre velimus, atque in ipso veluti fundamento fer- 

 tilitatura seriem , ac proportionem conslituere, necesse erit ut 

 primnm constet idenlitas singulorum elementorum-, videlicet o- 

 portet ut nihil omnino inter se differant silices omnes, nihil 

 argillae, nihil calcariae lerrae. Qnum vero id reapse non sit, 

 quemadmodum mox probare contendam , tum patet deesse mo- 

 dum , quo terrarum diversarura fiat comparalio, et quo re- 

 rum omnium aequalilas dignoscatur, quae pro basi habenda 

 est, dum singula elementa perpendas, ut constilutum habeas 

 quantrm, et quomodo unumquodque valeat in augenda vel 

 minuenda soli ferlililate. 



Neque id tantum obstat quominus notae chymicorum ana- 

 Si 



