4o6 Opuscula 



lis aeque, vel iiec ila fjnidera argillosis, argilla difficillime 9s- 

 cerniiur, et plerunique oportet decern, vel duodccim iili lo- 

 llonibiis, inteidum etiani et 18, vel 20 noii snllicinnt^ e con- 

 tra in bac terra ad terliani aut quartaui loiionem perpetuo a- 

 quam vidi limpidissimam diflluere , et sillccam siibstaniiain 

 brevi in inio vase collectain. Insignis liaec differentia impulit 

 lue lit argillas perraiiltas experirer, ac qiialilatum earurn peri- 

 culum facerem. In hoc vero experimento terras delegi in qui- 

 biis argillosa substantia ad iiiininium /\.o parlibus ad ma- 

 ximum 60 continetur . Has auteni substantias, supradictis 

 lotionibus a variis terris diligonter sejnnclas,ut puras ob- 

 tinerem , atqne illam ipsam formam servanles quam in so- 

 lo habent , facili experimento alias cum aliis contuli . In 

 singulas autem, quas sumpsi ex ipsis, aequales partes et 

 pari gradu tenuatas et siccatas, parem aquae quantitatem Ca- 

 di, tali servata ratione, ut brevi omnes obsorbere possent. 

 Turn comperi diversitatem quamdam adesse in argillis variis, 

 ex terris majori vel minori densitate sejuuctis, ita ut absorptio- 

 nis tempus in aliis major esset in aliis minor; at in argilla ex 

 Granaroli solo depronipta semper accidit sine ulla compara- 

 tione tardior. Et quum, ratione quantitatis servata, terrae, et 

 aquae supereffusae absorptio horis vel duobus, vel tribus, vel 

 quatuor fieret in alia quavis argilla, in Granaroli Argilla 24, 

 vel 26, vel plures quoque perpetuo opus erant. Hanc vero 

 ralionem temporis animadverli servari eamdem dum exsicaretur 

 argilla. In id autem quod ad tenacitatem spectat, et vim il- 

 lam qua terra densalur, et durescit, rationem inesse diversam 

 comperi, nam aut nullam inter omnes argillae species diversi- 

 tatem vidi, vel si ullam perspexi , mihi visum est promptio- 

 res in assorbendo , et quae brevius humorera servant illas es- 

 se quae post siccationem densiores fiunt, atque tenaciores. 



Ad haec vero pericula quod atlinet, quamvis iuconcinniter 

 ita insiituta vix, ac ne vix quidem, experimenta appellare au- 

 deam, opinor taraen esse posse satis apta ad decernendum in 

 investigalione physicarum qualilatum soli; quum scilicet in- 

 quirunlur fertilitatis, vel sterilitatis ipsius clementa, duas ac 

 longe diversas esse disquisiliones , ulrum argillosum sit illud 

 nee ne et quantum; vel cum sit argillosum, cujusnam nalu- S 



rae argilla sit, pernoscere, simulque, omni errore remoto, quo- 

 modo, et quantum in solo operetur, ut plus vel minus den- 



