328 Cajetani Sgarzi 



Fons, cui vulgo La Fontanina nomen est, ad caput viae ejus- 

 dem cognominalionis exsilit e solo , prope al) aedificiis Equitis 

 D. iMatdiaei Conti Castelli in usum Macliinamentoriim OfTi- 

 cinatumque , ac ejus aqua non vulgo tantum sed etiam a pie- 

 risque civiuni oplinia exisliniatur , eaque bonitate ut cum 

 Nuceriao aquae comparare illam mulli non dubitent. At huic 

 judicio longe dissimilis eadem niihi appariiit per chymicam a- 

 nalysim explorata: licet cnim ea quod ad proprietates physicas 

 optima sit, ut videre est in T<tbida analytica generali j, ta- 

 men quod ad ejus elementa attinct reapse peronustam se prae- 



buit HYDROCHLOniTEj, SULPHATE Ct CARBONATE CALCIS, SILICE, Ct 



HYDUocLORATE suLPiiATEQUE sopAE quibus veio adjicitur parva 

 cARBONATis FERRi qiiantitas. Igitur probabilis milii videtur opi- 

 nio eorum ex Architectis nostris, qui putant aquam istius fon- 

 tis ab humoribus canalis Rheni sub hujus oi iginem proficisci , 

 qui cum per ductus manufactos non fluant , sed libere per mea- 

 tus terrae pervadant, materies hinc suscipiunt, quibus deterio- 

 res Hunt , siciui de aquis putealiljus esse videbimus . 



In unciis centum hujus aquae reperi quinque et centum 

 grana illorum salunij imo pro rata pordone amplius eorum 

 deprehendi, qui aquas faciunt crudas, stomacho graves, et ad 

 oeconomicos familiaresques usus minime accomodatas , ut sunt 

 nempe Sales pro basi Calcem habentes. Itaque satis, inquam , 

 mirari nequeo , quonam pacto factum sit , ut experientia vel 

 quotidianus usus numquam fregerit communem de illius bo. 

 nitate sententiam . 



Pauca dicam de scatebra , quae ex pede moenium externo- 

 rum urbis profluit inter Portam S. Stephani et Portam Majo- 

 rem . De illius aqua multi itidem opinione falluntur , quippe 

 qui eadem ferro medicatam putant, et ad morbos quosdam 

 consanandos idoneam . Sed chymica analysis ne indicium qui- 

 dem ferri mihi fecit ^ at contra ostendit, singulis libris ejus 

 immisceri septem fere grana materierum, quae sequuntur, idest 



HYDROCLORATIS et SULPHATIS CALCIS et SODAE, CARBONATIS CAL- 



ciSj et siLicis. Gaeterum videsis Tahulam analyticam gene- 

 raletn . 



Restat ut postremo loco verba faciam de aquis puteali- 

 bus ; et quandoquidem propositum haberem , Specimen harum 



