i36 Opuscdla 



probe saiisfaccrct iis omnibus, qunp, a physico-mallicmalica doctrina po- 

 stiilari possial; ca demnm uii illo ipso tempore, quo magna factoriini gra- 

 vissimonim scries detegiiiir , quae clarissima luce per hancce eandem 

 doctriiinm illiistrari possiint; non est prudenti raliotiiqne consentanea nti 

 circiiunpeclionc; vcriim eadcra rcciat; pliilosophiae praeceplis adversans 

 circnmspeciio esi censcnda , atqnc errorc prognaia iili op|)osito, qui 

 in pliysicne scionliae primordiis admitiebaiur, qiium scilicet quacciimqiie 

 subtilis e\plicatio pro nitidissima liabebaiur verilaie, earaque cnpide ara- 

 plcciebaniur omiics, et in viilgns cllerebant. 



Quod luiice tlieorico praedicio Nubilii coramfiniario vidctiir mihi pos- 

 se opponi . hoc est quod is Ampi'riaiio qnodara utittir principio ( qnod 

 licet oxponaliir aeqiic ac pvincipium decompositioms virium, est tamea 

 ab hocce maxirae divcrstim , el propterea accurate disiiiigiii, atque i- 

 deo alio nomine appcllari debet; (V. Dfinonf errand Man. d'clcc. dyn. p. 

 a6.) ut evideniiorcra rcddat induciioncm, quae fit in filo direction! pro- 

 Jltwii inductoris pcrpendiculari , qnum ipstim jiixta liiieara liujusmodi 

 profltiTio parailelam moveliir (V. pa^. 9 commcntarii) . Principinm il- 

 lud est, per qnod parvae volliani elllnvii parti, ratione liabita acliotiis 

 electro-dynamicae , quam supra aliud profluvium exercct , partes aliae 

 suflici possunt eidem similes, quaeque cum ipsa polygonum claudant, 

 quod nullo suae perimctri puncto ab eadem poriiuncula longius , qiiara 

 quodqne finitum spatium, roinime recedat. Principii autem ipsius ad 

 rem accoramodatio, qiicmadmodum a Nobilio nsnrpatur, ut recta liabore- 

 tur, primtim cssent apie tentanda, malurequc coraprobanda pro liiducti- 

 vis proflijviorura Vokianorum actionibus ilia experimenta, quae ipsum 

 pro actionibus electro- dynaniicis , et electro-magncticis probe sanxere. 

 Ilorum aUerura non raihi videtur necessarium olierius conscqnens. Ast 

 Iioc quoqne omisso, et pro vero panllisper habito , inductionem a pro* 

 flnvii elemento excitatam decomponi , sen joxta rectara praedicti princi- 

 pii significationem sufiici posse per inducliones duorum aliorum elemcn- 

 torura , quae apte fnerint adlccta ; decomposition, quam Nobilius pera- 

 git, elementorum ronductoris raobilis; ejusdeni jndicandi ratio de pro- 

 fluviis indiictis in elemcntis , quibus praedicta conficiuntur ; horum de- 

 niqnc prolluviorura in uiiiim coOT/;oi///o ; omnia haec lamquara illiusar- 

 bltratus, omnino ccnsenda , atque hujnsraodi, quae si admitteiida sint , 

 niliil commune cum eodem Amperiano principio habcnt. Caeterum, quae 

 adbuc abnorraia esse significavi , nullam , ut egoopinor, labem rerura 

 substantiae fato felici afferunt; eaedera euim consccutiones rectioribus a- 

 liis. minusve controvcrsis raiionibns obtineri possunt. At video me lon- 

 gius quam par est proccssisse, ideoque finem hie animadversionibus 

 neis imponam. 



