302 V'iNCENTII VaLOBASI 



secrciioiiljiis machiiiae parlibiis^ uncle fit ul illico sui proporr 

 tionatuin nee dcficiens praebeant indicium ? Unde fit ut per 

 scricin svnlhomatuni propriorum inlegre conslitnalur aclspectus 

 ille exterior nosologicus, qui dillert a scxccnlis aliis formis 

 inorbosis, qui nnice compelens est illi specjali internae per- 

 tiirbalioni ? 



Et quod magis admirandum est, baud fallax et proniptum 

 exislat indicium ejus incrementi et decrcrncnti , valetudinis et 

 invalitudinis, ipsiusque qualilalis exiluurn ad quos vergit? Ex 

 adverso cum agatur de morbis cbronicis, quo pacto fit ut in- 

 terdum in occuho locum babcant decomposilioues et degene- 

 raiiones omniinodae in interioribus corporum noslrorum per- 

 niutationes et deslrucliones potiorum e noslris visceribus, ve- 

 gotaliones et succrcsccnliae cxtraordinariae, abnormes et vix 

 crediliiles, quin complcxus luaclionum indicium praebcat re- 

 speclivae perturbationis, quin organa quae adsignantur sensui 

 ct consensui omnium parlium inter se directe ostendant earn 

 pcrcipcre; quin appareal unde suspicio afiqua innasci possit vel 

 levitcr aul in aegrotanle aut in medico ? Quaestioni baud qua- 

 quam satisfacere leve est: nibilo tamen secius inspiciendo ge- 

 nesim utriusque modi aegrotalionis iUuccscere videtur ratio 

 inmensurabilis intervalli inter varios gradus respondcntiae phae- 

 nomeuologicae respectivac ad geminos status morbosos supra- 

 dictos . Transilus is irruens a salute ad aegrotationem , uti fit 

 in morbis acutis , originem ducere nequit nisi ab violenlia et 

 rapiditate causarum : actio sul)itanea et immoderata earumdera 

 illico inferrc debet alterationem maximam in complexu facul- 

 tatuni vitaliiuii . Yitales actiones sic subilo sic maxime disje- 

 ciae et perturbalae, naturae consentaneum est ut assumant a- 

 spectum et characlerem sibl proprium , et sensibus objicianlur 

 immediate per productionem phaenomenorum quae antea mi- 

 nlmc existebant. Orlgo morborum cbronicorum e contra pla- 

 ne diversa proccilii ralione. I'rimae immutaliones quae ope- 

 rantur in fibra a viribus nocuis sunt Icvis-simi momenli: ipsae 

 gradatim eveniunt, et facta secundaria, quae eas necessario 

 consequuntur , adeo minima sunt , ut scnsorium non sit iia 

 exquisilum , quod eadem advcrlcre possit: inlerea ceutralibns 

 morbosis mutationibus , quae identidem operantur, adeo 



