206 



ALGEMEENE 



haare volkomenheid geraakt, I. 8. Vraagt 

 iemand , ixiat is toch bet oogmerk van 

 deze veelmaalige vervellingen '? of ft rek- 

 ken ze in der daad tot eenig wezenlyk 

 nut ? dan is het antwoord , dat deze 

 vervellingen haare oorzaak hebben, en 

 niet zonder reden gefchieden. De Rup- 

 jen hebben, boven ontelbaare andere 

 dieren, een zeer fpoedigen wasdom ; 

 dat is: haare vloeibaare deelen neemen 

 fterk toe , waar door haare vafte deelen 

 meer en meer uitgezet worden; die, 

 door middel van het voedzelfap , dat in 

 de tusfchenruimte doordringt, en zich 

 vaft hecht, nieuwe vezelen krygen, en 

 by gevolg grooter worden ; doch dit al- 

 les gefchiedt binnen weinig tyds. Ver- 

 mits nu de bultende huid, die zoveel 

 als het dekzel of de rok der rupfe is , 

 moet dienen ter bewaaringe van die uit- 

 zettende deelen , zo moet dezelve , nood- 

 wendig, merkelyk vafler zyn, dan de 

 binnenfte deelen; en dit heeft natuurlyk 

 ten gevolge, dat ze minder bekwaam is, 

 ora uit te dyen, en derhalve ook zo 

 fpoedig niet kan voortgroejen. Hieruit 

 ontftaat dan, wanneer die binnenile dee- 

 len zo lang toegenomen hebben , tot dat 

 de huid ten hoogden graade uitgezet is , 

 en zich niet verder uitzetten kan, dat de 

 tedere vezeltjes, waar door de huid aan 

 de binnenile deelen vaft gehecht was , 

 aan ftukken breeken, en dus de invloed 

 der voedzelfappen op die huid ophou- 

 de ; weshalve ze van dien tyd af van 

 zelve moet verdroogen. Inmiddels groeit 

 *er, onder de oude huid. eene tedere 

 nieuwe , en , als de oude hier door ro^ 

 verder uitgerekt wordt, barll ze einde- 

 ]yk geheel , en ftrookt dus af. Hieruit 

 dan blykt ten klaarlle, waarom de Rup' 

 Jen, by iedere vervelling, grooter war- 

 den , naderaaal de nieuwe weeke huid 



zich in 't begin fterker laat uitzettert, 

 en werkelyk zo lang uitgezet wordt, tot 

 dat ook zy , even als de voorgaande , 

 barften moet, ald. 192. 193. 



Feftingvjerk, zie Fortificatie. 



Fiolen-vlinder , zo worde de Vlinder ge- 

 noemd, voortkomende \x\ide eenzaame, 

 koolzwarte Üoornrups , met tegelroode 

 zydevlakken, IV. 135. aanm. 



Fis-egel f of Bloedzuiger , benevens zyne 

 veianderitJge , lil. 17:. enz. Deze 

 wordt een f'is-e^el genoemd, uit hoof- 

 de dat hy zyn voedzel voornaamlyk aan 

 de vidèn zoekt. Deszelfs koleuris over 

 het geheel bleek olyfverwig, ofgraauw* 

 achcig-groen, met veele witte punten 

 befprenkeld. Wanneer hy volwasfen is^ 

 en zyne grootfte lengte bereikt heeft , 

 beloopt dezelve tot over de twee dui- 

 men. Hei achterfte einde is het dikile, 

 terwyl hy na den Kop toe allengskens 

 dunner wordt. De Kop is plat, en van 

 vooren iets gefpleeten, hebbende in 't 

 midden der ondervlakte eene kleine ver- 

 dieping als een puntje, ald. 172. Wan- 

 neer hy zich van de eene plaats na de 

 andere wil begeeven - gaat hy , gelyk de 

 Spanrupfen , voort , dat is : hy zet zich 

 ecrll: met zyn acbterly f ergens aan vaft, 

 vervolgens fteekt hy zyn voorlyf uit, en 

 zet den kop van vooren aan het lichaam , 

 waarop hy zyn weg vervorderen wil f, 

 alsdan trekt hy het achceriyf na zich toe, 

 en, zo dra dat weder vaft zit, fteekt hy 

 het voorlyf verder uit, en gaat aldus^ 

 voort. Oudtyds heeft men van de Ege- 

 leii gezegd , ja veelen gelooven het nog. 

 hedendaags, dat ze van zdven uit de 

 verrotting voortkomen ; maar de onder- 

 vinding heeft, by de naauwkeurige bs- 

 fchouwing dezer fchep^.elen , het tegen- 

 deel geleerd; nademaal iille foorten van 

 Kgels , in het voorjaar , doch voornaam- 

 lyk 



J 



