382 VOORBERICHT. 



BLEY, het voUedigfte bericht, dat wy van de Polypen hebben. Al 

 wat anderen, ook onder de Duitfchers, over dit onderwerp gefchree- 



ven 



toevalligheid zyn; ook heeft hy dezelve aan zo gelukkig een toeval te danken. 

 Wel is waar, dat de beroemde 'Hifl.oriefcnryver van de Koningl. Pruififche Acade- 

 mie der Weetenfchappen 5 de Heer Forniey , in derzelver Hiftorie van 't jaar 1745. 

 pfg, 8| getracht heeft te toonen, dat de ontdekking der Infeften, die men door 

 de aflegging of affnyding eeniger (lukken vermeerdert, niet zo nieuw is als men 

 wel voorgeeft. Hy haalt deswegen eene plaats aan, uit een klein Traktaatje van 

 Pater Paradys, in de voorige Eeuwe uitgegeeven, waarin deze Pater uit her Boek 

 van Aiigujlinuif de Quantitate Ahwkb, Chet welk echter, volgens de Aanmerking 

 van den Pafloor Goeze , met dat van de Civitate Dei, of de Stad Gods, verwifleld 

 fchyat te zyn, eene waürneemmg van AugujU7ius op een veelvoetig Diertje, (het 

 welk de Kancelarv- Raad Muller in Koppenhage, in zyn Werk van de Wormen der 

 zoete en zoute Wateren , /)ag. 179. voor den bekenden Paalworm , Julus terrejiris , 

 houdt,) by brengt. Augiijtimls heeft, volgens dit zyn fchryven, by gelegenheid, dat 

 i een zyner Vrienden een veelvoetig ü.crtje doorgefneeden had, waargenomen , dat beide 

 deze 'ftukken terflond, het eene herwaarts en 't ardere derwaarts, gekrocpen waren; 

 en teffens aangemerkt, hoe Arijloteles zegge: „dat zulks gefchiede aan de meefte 

 fre veelvoetige Infeftcn.,, Daarbcnevens beweert hy op eene andere plaats. 



„dat het met zekere Dieren even zo gaat, als met de Boomen. Wanneer men een 

 ,rysje of takje neemt, en hetzelve in de aarde fteekt, dan groeit het, en daar het 

 ' voorheen flechts een deel van een boom geweefl: is , wordt het nu een byzon- 

 !'dere boom. Wanneer men nu ook alzo, zegt onze Philofooph , zulk een Dier aan 

 „ftukken fnydt , dan worden de ftukken, die te vooren Jlecbts één Dier uitmaakten, in 't 

 „vervolg weder even zo veele byzondere Dieren.,, Hier door zocht de Heer Formey 

 ayne Leezers te overtuigen, hoe Salomons gezegde, dat 'er niets nieuws onder de Zon 

 is, ook ten aanzien van de ontdekte vermeerdermg der Polypen , door de affnyding, 

 plaats heeft. Maar de Heer Bonnet brengt daartegen in, in 't eerfle Deel zyner 

 Confiderations ftir les Corps organijés , Art. 207. „Dat Auguftin, Ariftoteles , en Pater 

 „Paradys van eene wel merkwaardige, maar gemeenc en een ieder bekende zaak, 

 ,gefproken hebben. Ook is het befluit van Ariftoteles, (zegt hy) wanneer hy 

 V,daar uit afleidt, dat zekere Infeften , door afzondering, gelyk de Plar.cen, ver- 

 „meerderen, veel te fliout, dewyl het op geen bewys gegrond is. Want hoe weinig 

 „gebeurt het, dat de ftukken van een doorgefneeden Infeft leeven en bewecging 

 „behouden? Hiertoe toch moeten ook de kop, de harflens, het hart, enz. weder 

 , groeien. Eene midden doorgefneeden Wespe kruipt voort, en (leekt van achteren 

 *'den Angel uit, gelyk het'geheele Dier pleeg te doen; zou men daar uk wel 

 'met grond konnen befluiten, dat de Wespe zich uit de/e (lukken vermeerdere? 

 ,', Zulks zou gewis een valfch befluit zyn. Dus vindt Salomons gezegde hier geen 



„plaats.,, 



" Kleemann. 



IsIB. Om deze Helling van Salomon te rechtvaardigen, zou men konnen zeggen, dat 

 'er werklyk niets nieuws onder de Zon is; want hy leert niet, dat het gene 'er 

 reets is, niet verder uitgevonden en ontdekt Van worden; maar het gene on- nog 

 verborgen is, en naderhand gevonden of ontdekt wordt, is 'er toch vanden begin- 

 ne, fchoon h£t niet ontdekt ware, in de natuur gefch;tpen geweeft. 



De Vertaaler. 



