go» H 1 S T O R I E D 'E H 



Tab. • 'Dit gevoelen trjicht de Schpyver. vervolgens, nog Verdör te verkikareft; ffiilar 

 txxxvii] jj^jjjgn jl^ 2yne ganticho beweèriug.-hier wiide-jnvoe^eh , zou ik te 'veel plaats 

 Lxxxix. en tyd verliezen. Ik verzoeke des den genej;,en Leezer het iioek zclven in 



te zien; nademaal ik thans nog het een en 't ander van de binnen ddr Poly- 



pen te zeggen hebbe. 



§. 20. 



De Zinnen beftaan eigenlyk in zien , hooren^ ruiken^ fmaaken en gevoelen. 

 Indien nu de meening der genen , welken onderflelleu , dat het gevoel alleen 

 deze Zinnen uitmaakt*, waarheid was, behoefde ik niet veel moeite te ge- 

 bruiken, OTïi 2ulks ten opzichte van de Polypen te bevvyzen. Maar devvyl het 

 bekend is, dat 'er', zo de Ziel gevoel zal hebben van 't geene buiten haar 

 is , zekere Werktuigen vereischt worden , zo zal hec bezvvaarlyk vallen deze 

 Werktuigen in de Polypen aan te toonen'; fchoon verfcheidcn omftandigheden 

 genoegzaam bewyzen , dat ze Zinnen hebben. Dat de Polypen zien konnen 



blykt 



'.<ti andere diergelyke Wormen , tnede uit «ene verzaüieling van kleine Diertjes ttioeften be- 

 fiaan. Want ook aan de^en heeft men die Eigenlchap der Polypen waargenomen, dat der- 

 . zei ver atgelheeden dcelen zich tot geheeleu maaken, en even 2,0 volkomen Dieren worden , 

 als de Wormen te vooren waren, van welken men die (lukken had afgefneeden. Ik zal my 

 verder niet inlaateti tot het bybrengen van andere gewigtige Tegenwerpingen , die men op 

 deze nieuwe Stelling, waardoor de Heer de Life der Polypen het wonderbaare beneeraen, en 

 "^e enkel tot ecne bewooning en t' zamenlchooiing van veele duizend Diertjes wil maaken , 

 ,3ou konnen aandringen i nademaal zulks door den Heer CoiJztf, in zyne Hoogduitfche Over- 

 zetting der Tremblcyl'che Verhandeling of Hiftorie der Pol^ipen , reets óp zeer goede gronden 

 gedaan is. 



Kl'eemaNn. 



• De Heer Prof. Lorhe fchryft, Tn hettweede Deel van de Eere Gods fn de belchouwihg des 



'Hemels'' en der Aarde, pag 245. : „ Wy zeggen gemcenlyk , dat we vyt Zinoen hebben, naam- 



■« lyk, het Gezicht , het Gehoor, den Smaak, den Reuk, en 't Gevoel. Doch deze vyf zo- 



»>'gcnaamde Zinnen zyn alleen de Orgaiia, of Inftrument n en Weiktuigen, waarin eene ver- 



' ','» andénng, wel'k^ van de'Iichaamlyke ■Waeteïdbefpeurd wordt, voor èf gaaf, en met welke 



'■'Vrde Ziel tefttns voelt, dat 'er eerie , én ook , welk eene 'verandering *cr gefchicd zy. Hoe 



„ komt het béffip van 't gelioorde,.vaii"t geziene , enz. in de Ziel? Dit weeten de Wys- 



s, geereii zelvén" nog maar uit aangenomen Stellingen. Scirandei W yigeercn neemen , gelyk 



„ cé éénigcn inwcndigèn , dus ook maar een eénigen uitwendigen Zin aan , naamlyk het 



„ Gevoel , of, om -ver Handiger te Ipreekèn', èe Aa)2doeiii')ig. De Lichtftraalen doen het hoornvör- 



'• ,', mige huidje(/J<'//«w») van 't konftig gebouwde Oog aan ; de trillende Lucht het 1 rom- 



>, meJvlies ( Tymparwm ) in 't' Oor ,• de op^eldfte Zomen het Verhcipelte des Monds ; de ul-c- 



■ ., achtige dcelen de Meuze , en ictlcr Stofte de gantfche oppervlakte, des Lichaams. Alles, 



■ ,. wat aan oiis is , is tot aandoening en gcvoeiighèrd gemaakt. De Ziel gevoelt alleen in 't 

 , „ eigenlyke Verftand , onderfcheidende de etne foort van Verandering van de andere , en iiiaakt 

 ■„ zich voorftellingen , begrippen en denkbeelden van de Zaaken." Deze korte Verklaaring 



•.Tiaakt , myns oordeels, geene verandering in 't voorgeeven dat ons Gevoel enkel en alleen de 

 Vyf Zinnen uitmaakt; en men zal 'er ook ecnigerma.-ite . uit konnen begfypen ,waarofn deze 

 'Vy' Zinnen niét aan alle andere ' leevencic Schepzslen . tot hunne behoudenis èn nooddruft, 

 Twodi^ ijrn, 



KLEEMANrJ. 



