DER RUPSEN EN VLINDERS. 35 



in Europa hoe langs hoe meer bekend geworden; en hedendaags Tab. Vli. 



wuu 



,. de Ooftei fche volkeren , en inaonJcrhcid aan de Perfiaanen ; als eene W7ze en voorzichtige 

 ..Natie. Hy zegt, dat de Romeinen dezelve veracht hebben ; (indien dit waar is, en van 

 „geen andere Schryvers tegen gefproken worit , zyn de Romeinen gelyk geweeft aan deii 

 „Vos in de Fabel, die voorgaf, dat de Druiven zuur waren, om dat hy 'er nietb, kon;) 

 „en dat de Zy- Wormen, cerll: ten lyde van Jtiftimaaij , naar Klein Azien in Griekenland, 

 „toen ecne Provincie vnn deszelfs Gebied, gekomen zyn. Als mede hoe het onder d« 

 j, Regeering van ecnen Rogerus van Sicilië, omtrent den jaare I130, (anderen zeggen 

 .,1148,; gebeurd is, dat men de Z,y - Wormen op dit Eiland en in C^/^iJr/ë gezien heeft; 

 „welke Zy- Wormen een gedeelte waren van 't Broedzel, dat deze Koning, zo v,in Athene 

 „ en Corinthen , als van Tbebeii , welke plaatzen hy op zynen Veldtocht naar 't Beloofde 

 ,. Land veroverde, gebragt had. Eindelyk voegt 'er onze Icherpzinnige Hiftoriefchryver nog 

 „by, dat de Inwoonders van Itahë en Spanje, het opkweckcn dier Wormen, benevens het 

 „fpinnen en bereiden der Zyde geleerd zouden hebben, van die van Sicilië en Calabii'é. En dat 

 „daar op de Franfchen, uit hoofde van hunne Nabuurlchap, inzonderheid de zulken, die 

 „in 't Zuider gedeehe van dit Ryk wooncn, op de gedagtcn vielen, om hen eenigen tyd 

 „ voor de Regeering van Fra;i(ois den I. , die 'er te Touraine Manufaöuuren van aangelegd 

 „heeft, na te volgen. En hy merkt aan, dat de Zyden lloffen nog zo zeldzaam waren, 

 „zelfs aan 't Hof, dat Henrik de II. de eerfte geweelt zy, die, by het Huwlykfeell 

 „zyner Zufter, een paar Zyden Koufen hcert gedraagen. 



„Doch Mezeray ichynt hier in gedwaald te hebben, ten minften voor zo verre de 

 „Zyden Manufadutiren te Touraine acingait; van welken hy fchryft, dat Fraiifois de I. 

 „dezelven heeft aangelegd: Want Lodew^k de XI. had ze m 't jaar 1470, en dus lang 

 „voor hem, aldaar ingevoerd. De eerlte Werklieden, die 'er in gearbeid hebben, zyn van 

 „Genua, Fenetie , Florence, en ook uit Griekenland gehaald; en in den jaare 1480, in d« 

 „maand O£lober, heeft deze Koning, die zo Konftminnend als bekwaam ter Regeeringe 

 „was, hun voorrechtsbrieven verleend; vervattende groote vryheden , die ze nog heden ten 

 i.dcele bezitten. Koning Henrik de IV. , m«t eene recht Koningkelyke goedgunftigheid 

 „voor het welzyn zyner Onderdaauen willende zorgen, moedigde déze ManufaÜuurett 

 „aan; en Lodewyk de XIV., welke die Fabrieken te Lions en te Tours bloeiende gemaakt 

 „heeft, bragt ze, door veele goede verordeningen, tot den hoogften trap van volkomen- 

 „hcid. Zo wel de Duitfche als de Noordfche Koningen en Vorften zyn dezen in die 

 „voetllappen gevolgd. Voor 't overige waren de Zyden Stoffen oudtyds 20 koftbaar, dat 

 „ze tegen Goud opgewoogen wierden, en alleen de Keizers pleegen dezelven te draagen. 

 „Doch thans heeft dit ftuK een gantfch aader aanzien gekreegen; vermits de Zyden 

 V Stoften zo gemeen geworden zyn , dat 'er een icgelyk gebruik van maake. 



Schoon nu dit alles genoegzaam toone, dat de Konft, om zig van het Spinzel d«r 

 7y- wormen te bedienen, tamelyk laat in Europa bekend geworden en geoefFend zy; zo 

 is 't echter blykbaar, dat dit nuttig gebruik al veel vroeger by de Oofteilingen ftand ge- 

 greepcn heeft; en dat de Uitvinding zeer oud moet zyn. Miflchien heeft men dezelve aan 

 de Chineczen te danken. De geleerde Engelfchman, John Jackfon , zegt in zyne Cbronoh- 

 gifcbe Oudheden, (welk Boek in 't jaar 1756, door den Heer Prof. E. F. van Vlindheim 

 te Erlangen, uit het Engelfch in 't Hoogduittch vertaald, en in 40. uitgegeeven is, ) in de 

 Vei handeling over de Chncefchc Oudheden, en hunne Tydrekcning, ( waarfchynlyk uit 

 Couplets Prcam Declar. Martyns Cbineefche Hiftorie, en Dtt Haldes algemecne Gelchiede- 

 nillè van China) op pag. 660.; „Dat Liiy-Su, Gemalin van den beroemden Chineefchen 

 „Keizer Huang-ti,„ (dien Jackfon, na Fo-hi en Sbin-nimg, of Xi-num, voor den 

 eerften Chineelcheii Keizer opgeeft,) "eene Vrouw van veele gaaven en een groot ver- 

 „ftand, den ■ Chineezen geleerd zou hebben, de Zy- wormen op te kweeken, e Zyde a/ 

 „ te winden , dezelve te Weeven , te Verwen , en 'er Klecderen van te maaken. Doch de 

 », Chineezen droegen deze Kleederen, zo men wil, alleen by gelegenheid hunner Offcrhan» 

 «.den en Godsdien(h>kchtieheden , en nooit anders. Dit Berickt 15, volgens den Heer 



E a ?^*» 



