DER RUPSEN EN VLINDERS. 



37 



Zelfs heeft men 'er zig, hier en daar in Duitfchland, niet zander nut, opTAB.Vir. 



uit- 



wit dien hoofde niet te denken , dat Mozes den Jooden bevolen zou h^ibben , de KleedereQ 

 Tan hunnen Hüogenprieller van Zyde , of van ecnc Stoffèi »Ioor onreine Dieren voortgebiagt , 

 te niaaken: te meer dewyl de Hoogepr ielier daarmede, eenmaal des jaars, in het Heiligs 

 der Heiligen gaan, en voor het aangelichte des AUerhoogften verfchynen moeft? Menzon 

 my, wel is waar, konncn tegenwerpen, dat ook de Byen, volgens die opgcgeeven kcn- 

 tCKens. onder de onreine Dieren geteld worden: en dat echter iVlozes den JoO' en het 

 getiot van den Hon;g, die, als bekend is, door de Byen verzameld wordt, ni^t heeft 

 vuboodcn; beloovendc veel ter, hen in een Land te zullen brengen, dat overvloeide van 

 Melk en Honig. Hier op dient ten Ant\voorde, dat ik gaerne toeftemme, dat Mozes» 

 een onderfcheid heeft kornen maaken, tuffchen het cetcn der onreine Dieren, en het ge- 

 bruiken van derzelver nutte voortbrengzden ; dat hy 't eeriie heeft i-.onnen verbieden, ea 

 het andere toelaaten ; en dat hy ter dier ooizaakc den Ji,oden het gebruik der Zyde, by 't 

 vervaardigen hunner Kleedcren , en het genot des Honigs onder huiine Spyzen, niet ver- 

 Looden heeft. Maar des niet tegcnllaande, blykt het echter uit Levil. II. il. dat God, door 

 Mozes, den Jooden wel uitdiukkelyk beval, zich te onihouitn van 't gebruik des Hcnigs 

 by hunne Offeranden. Nu trachten Pbilo en anderen deze Wet wel Allegorifch of Leen- 

 fpreukig te verklaarenj bewcerende dat den weeügen Volke daar door alle Vkefchlyke 

 wellufteu verboodcn wierden: en dewyl Maimonides aanmerkt, dat de Arabieitn tciiyds, 

 hunnen Goden, Koeken met Honig vermengd offerden, zo zyn ook andcicn wel vaa oor- 

 deel , dat God om die reden . den Jooden het Offeren met Honig verbood Niaar als da de 

 eenige waare oorzaak was, dan eou den Jooden cok het ofleren van 'r Rundvee verbooden 

 zyn geworden; want het is bekend, dat de oude Egyptenaars, ja zelfs de Jcoc'c-n, in de 

 \Voeftyne, eenen Os Godlyke Eer bewcezen hebben. Liever zou ik derhalve derken, dat 

 den Jooden, het gebruik van zulke nutte voortbrengzelen der onreine Dieren, geoorlofd 

 ware in het gemeene leven j maar dat ze 'er zich van onthouden moeften in hunne Gods- 

 dienftige plechtigheden. Zo was 't, naar 't fchynt, met den Honig; en zo was 't dan ook, 

 mag men denken, met de Zyde ; des een gcmeene Jood een Zyden kleed konde draagen i 

 maar 't plechtige Hoogepriefterlyke gewaad niet vin Zyde vervaardigd mogte worden; 

 2o 't al ware dat de Zyde diestyds bekend was, by de Joodfche Natie. Dan dit blyft my 

 nog zeer bedenkelyk; en ik weet niet, of de Jooden de Zyde wel gekend hebben, voor 

 dat ze Paleftina veroverd hadden. Immers hebben zy zich te vooren langen tyd in Egyp- 

 ten opgehouden; een Land, dat, door de jaarlykfche overftrooming van den Nyl , gantlch 

 niet gefchikt is tot de aankweeking der buiten dien zeer tedere Zy- wormen; en dat, 

 gelyk men uit de befchryving van den Heer Richard Pocock kan afleiden , miffchien nooit 

 bekwaam geweell is om veele Boomen voort te brengen. De niceile Boomen althans, die 

 Pocock in Egypte opgemerkt heeft , fchynen uit andere Landeli derwaarts gebragt , en aldaar 

 geplant te zyn: ook v^ndt men onder dezelven geenzms de Moerbeziënbotm maar weleen 

 lekere Boomwollenbocm, die jaarlyks aldaar in de Delta zon groeien, aaiKcluald. Zie Dr. 

 R. PococKs Befcbi-jving der Onflerfcbe en eenige andere Landen, door den Heer Prof. 

 E. F. VAN WiNDHEi.y in 't Hoogduitfch overgezet, en xc Erlangen in 't jaar 1754. 

 in 40. uitgegeeven, I. Deel, IV'de Hoofdffuk, pag. 319. Het is derhalve zeer waarfchyniyk, 

 dat de Kleeding van den Joodfchen Hoogepriefler veel eer beftaan heeft uit Wolle en (yn. 

 Linnen, dan uit Zyde. Dit gevoelen wordt te meer aanneemclyk, als men nagaat, dat de 

 oude Egyptenaari, gelyk de Heer Pocock uit het H Boek, Cap. 18. van lierodotus aan- 

 merkt, zich met Lywaat en WoUc bekleed hebben; als mede dat ze zich, by de Gods- 

 dienrtige plechtigheden . van de WoL'cklederen geheel onthielden, en alleen Lywaad gebruikten.. 

 Mit'gaders dat de meeftc Egyptenaars in het jaar 1737, wanneer die iJeer zuh i\\ tgypte 

 bevond, nog Kleedcren van Wolle en Lywaad dioegen, gelyk de ouden gedaan hadden j 

 behalve een;ge vcornaame Vrouwen, die zich van Zyde bedienden. De oude Joo ;cn zullett 

 derhalve geen kennis van 't gebruik der Zyde gehad hebben, ftaande hi:n' vutlyt in E,^ypte; 

 «n üe Zyde is hun vermoedelyk eerlt bekend geworden, door de verovenn^sn van David, 

 E 3 oi 



