( 17) 



den, lieten niet toe mijne studiën aan een der hoogescholen 

 voort te zetten en ik moest tot bereiking van mijn doel wel 

 den minst kostbaren weg inslaan. 



Na ommekomst mijner leerjaren in de apotheek verbond 

 ik mij als assistent bij een apotheker te Haarlem, zonder 

 salaris, maar onder voorwaarde van vergunning de lessen 

 aan de toenmalige clinische school aldaar bij te wonen. Ik 

 bleef in die betrekking evenwel slechts enkele maanden, om- 

 dat zij weldra bleek te weinig tijd beschikbaar te laten zoo- 

 wel voor het bijwonen der lessen als voor eigen studie. Den 

 tijd dien ik nog verder aan de clinische school moest door- 

 brengen, kon ik geheel aan de studie wijden, doordien ik in 

 de gelegenheid werd gesteld eene eenvoudige kamer te huren. 



De toenmalige clinische school te Haarlem beantwoordde 

 zeer middelmatig aan haar bestemming. De lectoren, op een 

 paar uitzonderingen na, waren niet berekend voor de taak 

 die op hen rustte, en het onderwijs, met uitzondering 

 slechts van dat in ontleed- en natuurkunde van den mensch, 

 was hoogst onvoldoende geschoeid. Zoo bijv. bestonden de 

 lessen in de pathologie uitsluitend uit vertaalde dictaten der 

 pathologie van Gaubius en van de commentariën daarop van 

 EiJERBL en om die dictaten volledig te geven werden vier 

 volle jaren gebezigd. En dat was in de jaren 1838 tot 1840. 

 Met de coUegies in de andere vakken was het niet of niet 

 veel beter gesteld en het practisch onderwijs in de genees- 

 en heelkunde liet alles te wenschen over. 



Ik kwam dan ook weldra tot het besef, dat ik in den re- 

 gel mijn tijd nuttiger kon besteden dan door dien aan de 

 collegies op te offeren, en dat zelfstandige studie mij verder 

 zou kunnen brengen dan de leiding der school. 



Zoolang ik te Amsterdam als apothekers-leerling werk- 

 zaam was, had ik eene bijzondere voorliefde gekoesterd voor 

 scheikunde, en mij daarin naar vermogen bekwaamd. Mijne 

 veranderde bestemming deed die voorliefde eenigszins op den 

 achtergrond treden, en wijken voor die voor anatomie, phy- 

 siologie en zoölogie, in welke laatste wetenschap evenwel aan 

 de clinische school in het geheel geen onderwijs werd gegeven. 

 Jaarboek. 1877. • ^ 



