( 37 ) 



Toen ik Indië verliet, negen jaar na de oprichting der 

 school, was in die toestanden nog geen noemenswaardige 

 verbetering gekomen en de voorspelde gevolgen bleven ook 

 niet uit. Er werd geklaagd over gebrek aan lust en dienst- 

 ijver bij de jeugdige dokters-djawa en over het weinige nut 

 wat zij als artsen der bevolking aanbrachten. Van verdere 

 studie kon geen sprake zyu, waar de geheele wetenschappe- 

 lijke schat bestond uit bundels dictaten in het Maleisch, 

 slechts bestemd voor de school en geenszins voor de toekomst. 



Al mijne mondelinge en schriftelijke vertoogen, ten doel 

 hebbende reorganisatie der school, tot uitbreiding van studie- 

 tijd en onderwys en verbetering van den toestand der dokters- 

 djawa, stuitten af op de ougeneigdheid der Regering om ruimer 

 fondsen daarvoor beschikbaar te stellen. 



Evenwel was een groot doel bereikt. De geneeskundige 

 school was als zoodanig geslaagd. Er bestond geen twijfel 

 meer aan den voortreffelijkeu aanleg bij het Maleische ras om 

 zich te bekwamen in de wetenschap en practijk der genees- 

 kunde. Ongeveer een tweehonderdtal inlandsche geneeskun- 

 digen was over Insulinde verbreid, en, deden zich al klach- 

 ten hooren over de op Java geplaatste dokters-djawa — over 

 die der buitenbezittingen, voornamelijk die welke op Sumatra 

 en in de resideutiën Menado en Amboina werkzaam waren, 

 waar de stemming der gezaghebbenden ten hunnen opzichte 

 in den regel veel gunstiger was dan op Java, luidden de be- 

 richten algemeen gunstig. Hun optreden aldaar werd beschouwd 

 als een weldaad voor de inlandsche bevolking. 



De onvoldoende toestand is nog lang na mijn vertrek uit 

 Indië blijven aanhouden, doch eindelijk gevolgd door een 

 beteren. Althans heb ik een veertiental jaren later, als staats- 

 raad, kunnen mede adviseeren tot eene hervorming, zoo als ik 

 die reeds twintig jaar vroeger had gewenscht. Indien aan het 

 voorstel der Indische Regering van 1874 en het advies daarop 

 van den Raad van State gevolg is gegeven, is de opleiding^. 

 der Indische artsen thans geheel geschoeid op Europeesche 

 leest en hun maatschappelijke toestand behoorlijk geregeld. 



