( 39 ) 



het onmogelijk zou zijn in Indië zelf een plaatwerk, van den 

 omvang als bedoelde Atlas, op eenigszius waardige wijze te 

 doen uitvoeren. Ik verzocht toen verlof naar Nederland, ten 

 einde daar de uitgave te bezorgen ; doch met het oog op 

 den vermoedelijk langen duur van zoodanig verlof kou dat 

 niet worden toegestaan. Ik was daardoor genoodzaakt het 

 begin der uitgave te verschuiven, totdat mijn diensttijd ver 

 genoeg zou zijn verstreken om, na ommekomst van een 

 gewoon verlof, aanspraak te hebben op pensioen en daar- 

 door van de noodzakelijkheid ontheven te zijn om naar Indië 

 terug te keeren. 



Mijn verblijf in Indië werd daardoor eenige jaren verlengd, 

 en dit langer zijn in Indië was mij in sommige opzichten 

 niet onwelkom, omdat ik eensdeels er door in de gelegenheid 

 was den voorraad bouwstoffen voor het werk, waaraan ik een 

 groot deel van mijn volgend leven zou wijden, te vergrooten 

 en ten anderen Balavia veel aantrekkelijks voor mij had ook 

 door het toen daar opgewekte wetenschappelijk leven. 



In de eerste twaalf jaren van mijn Indische loopbaan had 

 ik gelegenheid Java en Madoera van meer nabij te leeren 

 kennen door vrij talrijke reizen in alle richtingen. De mees- 

 ten dier reizen gaven aanleiding tot opstellen van ethnogra- 

 phischeu en uatuurhistorischeu aard, in de Indische tijdschriften 

 openbaar gemaakt. 



Eerst in 1855 echter deed zich de aanleiding op, om ook een 

 ander gedeelte van Insulinde te bezoeken. Ik vergezelde toen 

 den Gouverneur-generaal Duymaer van Twist op zijn reis door 

 de Molukken, en bezocht achtereenvolgens de eilanden Celebes, 

 Ternate, Tidore, Makian, Batjan, Boero, Amboina, Saparoea, 

 Cerani en Banda. De beschrijving van dien tocht zag in 

 1856 te Batavia het licht onder den titel : Reis in de Mina- 

 hassa en den Molukschen arcJdpel. 



De laatste jaren van mijn verblijf in Indië w^dde ik voor 

 een groot deel aan de bevestiging der instellingen die ik in 

 het leven had helpen roepen, doch vooral aan die der Ko- 

 ninklijke Natuurkundige Vereeniging. Deze maatschapp^ had 



