( 42 ) 



belooning die ik vond in zelfbewustzyn. Ik had niet alleen 

 gezaaid, maar ook het voorrecht gehad te mogen maaien. 



Op mijn terugreis naar Nederland verbleef ik een tiental 

 dagen te Singapore, waar ik gelegenheid vond mijne verza- 

 melingen aanmerkelyk te verrijken. Voorts verwijlde ik 

 eenigen tijd op Poeloe Pinang, Ceylon (Point de Galle), Aden, 

 in Egypte en op Malta, en kwam in November 1860 te 

 Marseille aan, vanwaar ik over Lyon en Parijs naar Neder- 

 land vertrok. Mijne verzamelingen, gepakt in meer dan 200 

 kisten, volgden mij met verschillende schepen der Handel- 

 maatschappij. 



VI. 



Na mijn terugkomst in Nederland vestigde ik mij, na een 

 voorloopig verblijf te 's Gravenhage, te Leiden. Het hoofd- 

 doel van mijn vertrek uit Indië was de uitgave van den 

 Atlas ichthyologique, en ik meende te Leiden het best in de 

 gelegenheid te zijn die uitgave te leiden. Mijne gezondheid 

 had in Indië zeer geleden. Byna geen jaar was daar voorbij- 

 gegaan, dat ik niet door de eene of andere ernstige ziekte 

 werd aangetast, en vooral in de laatste jaren van mijn ver- 

 blijf aldaar leed ik afwisselend, maar bijkans aanhoudend, aan 

 kolieken, rheumatismus en typheuse koortsen. Ik meende op 

 nog slechts weinige jaren levens te mogen rekenen, en met 

 het oog op den omvang van den ondernomen arbeid, mij 

 voornamelijk te moeten wijden aan wat de Engelschen zouden 

 noemen het »life-work". Ofschoon sedert 1845 voorbereid, 

 kon de uitgave van dat werk eerst thans beginnen, en tal 

 van jaren zou noodig zijn voor de voltooiing. Mocht het 

 mij wellicht niet vergund zijn den arbeid ten einde te bren- 

 gen, dan wenschte ik toch in elk geval een zoo groot mo- 

 gelijk deel er van het licht te doen zien, en de indeeling 

 van den Atlas was er op ingericht, dat elk deel een gesloten 



