( 28 ) 



» welke in die dagen de uitstekende handleiding voor de ken- 

 »nis der strategie, door den toenmaligen kapitein Knoop 

 »voor zijn leerlingen opgesteld, op den index deed plaatsen, 

 » omdat daarin een vrij en onafhankelijk oordeel over de 

 » waarde onzer vestingen en liniëu werd uitgesproken Te 

 » midden van die kunstmatige duisternis verscheen plotseling 

 »in 1843 als een glanzende ster aan den horizon een werk 

 »van een onbekende onder den titel van » Denkbeelden van 

 »een oud soldaat over een zuiniger en doelmatiger zamen- 

 »stelling van het Nederlandsche leger." 



» Zelden heeft een boek zooveel opgaug bij zijn verschij- 

 »niug gemaakt als dit; voor hen, die toen tot het jongere 

 » geslacht behoorden, was het eene openbaring. Nog herin- 

 » neren wg ons de agitatie, die het wekte bij de mannen van 

 »het behoud en van de geheimzinnigheid, de agitatie van 

 »een verstoord mierennest. En toch waren de openbare be- 

 »stryders niet velen, want men voelde het als instinctmatig, 

 »dat die oud-soldaat een geharnast str^der was, wiens rus- 

 »ting weinig kwetsbare plekken aanbood; zyn denkbeelden 

 » waren zoo klaar en afdoende, zijn berekeningen zoo nauw- 

 » keurig, zijn betoogtrant zoo logisch, zyn critiek zoo scherp- 

 » zinnig, dat er niet één zich krachtig genoeg gevoelde om 

 »met gelyke wapenen tegen dien veteraan in het krijt te 

 »treden. Daarbij kwam het geheimzinnige van dat gesloten 

 » vizier. Wie was die onbekende? 



» Hoeveel gissingen werden er in die dagen gemaakt; hoo- 

 gveel namen werden er genoemd; tot in de hoogste kringen 

 »van de militaire wereld zocht men de oplossing van dit 

 »raadsel, waarvan het geheim slechts aan enkele beproefde 

 »vrienden was toevertrouwd en dat zeventien jaren lang on- 

 » geschonden is gebleven. 



»Maar wat niemand toen vermoedde, is, dat dit geheim 

 »den naam verborg van een jong vier en twintigjarig artil- 

 »lerie- officier, die in een kleine garnizoensstad den dagelyk- 

 »schen dienst met zijn jonge kameraden deelde en door nie- 

 »mand bijzonder werd opgemerkt. Met dit werk heeft Stieltjes 

 »de breede reeks geopend van de geschriften over onze land- 



