( 87 ) 



wat teleurstelKncr aan vooraf f?ecf aan. Noch Hazenberg te 

 Leiden, noch Johauues Muller te Amsterdam hadden zich 

 aan de zaak durven wagen. En wat erger was, de Hoog- 

 leeraar Kist, dien Moll de Inleiding had voorgelezen, had 

 hem de uitgave beslist afgeraden en gezegd, dat hij hem 

 uit dezen arbeid niet als een leerling kon erkennen! Half 

 verslagen was de arme schrijver naar Amsterdam gegaan. 

 Zijn vriend Veth echter troostte hem, en de Hoogleeraar 

 Rooijens, die wel niet vermoed zal hebben, dat zijn toekom- 

 stige opvolger voor hem zat, zeide, na de Inleiding te hebben 

 aangehoord: »Daar zult gij Gods zegen op hebben". 



En hij heeft er Gods zegen op gehad, ik zeg niet in den 

 vorm van wat geld, van een goed debiet, van een tweeden 

 druk ; ook niet in dien van zeer gunstige beoordeelingen 

 en algemeene toejuiching; zelfs niet in dien van de schier 

 onmiddellijk gevolgde predikantsberoeping naar Arnhem en 

 de benoeming niet lang daarna tot Hoogleeraar te Amster- 

 dam, maar in de heilige aandoeningen, die dit werk in zeer 

 vele hai^ten heeft verspreid. Ofschoon een streng wetenschap- 

 pelijk boek en uit de eerste bronnen geput, was het zóó 

 geschreven, dat ieder ontwikkeld gemeentelid het met welge- 

 vallen kon lezen. Het werd dan ook zelfs in gewone lees- 

 gezelschappen opgenomen, en ik heb exemplaren gezien, die 

 de sporen droegen van in veler handen te zijn geweest. Geen 

 wonder! Nooit heeft Moll later iets geleverd, dat in vorm 

 deze eerste pennevrucht evenaarde. Vooral het tweede deel, 

 waarin de openbare eeredienst en de kerkelijke zeden worden 

 behandeld, — het eerste loopt over de kerkelijke maatschapp^, 

 en kon dus uit den aard der zaak niet zóó boeiend zyn, — 

 is een boek, om lief te hebben. Het is zóó schilderachtig, 

 dat men lezende de kerken der oude Christenen in al hare 

 deelen ziet; men viert met hen feest op hunne heilige tijden, 

 neemt deel aan hunne kerkelijke handelingen, is tegenwoor- 

 dig bij hunne uitvaarten, wandelt door hunne begraafplaatsen, 

 en treurt over de dooden, wier aandoenlijke grafschriften 

 men leest. Welk een fijn gevoel, hoeveel beminnel^ke een- 



