( 92 ) 



der, gelijk het door den spreker in deze rede werd geschetst, 

 moet hen door zijne liefelijkheid en waarheid hebben be- 

 koord. Ook hier is het weer, of men een der schoonste ge- 

 deelten uit de werken der Kerkvaders leest. 



Weinige weken na de intrede te Amsterdam verscheen het 

 tweede deel der » Geschiedenis van het kerkelijke leven", dat 

 te Vimrsche geheel voorbereid, te Arnhem gesteld, en vóór 

 de komst in de hoofdstad grootendeels afgedrukt was. En 

 nu begon er een tijdperk, dat ik voor de meesten onzer niet 

 behoef te beschrijven, wijl zij de eigenaardige werkzaamheden 

 in de eerste jaren van een professoraat bij eigene ervaring 

 kennen. Voor Moll kwam daar nog bij, dat hij, als Hoog- 

 leeraar in de godgeleerdheid aan het Athenaeum Illustre, 

 tevens bij Koninklijke aanstelling »Concionator Athenaei" 

 was, en als zoodanig de helft der predikbeurten van ieder 

 gewoon predikant bij de Nederlandsche Hervormde gemeente 

 te Amsterdam had te vervullen. Nu moet men in die dagen 

 te Amsterdam hebben geleefd, om te weten, hoe vol de ker- 

 ken waren, als Moll er optreden zou. Men verdrong elkander 

 om eene staanplaats, en menige zuster waagde er haar kleed 

 aan, indien zij ook maar op den trap van den preekstoel zich 

 neerzetten mocht. Moll zelf, die de eigenaardigheid had 

 van preekende niets te hooren, maar alles te zien, schetst in 

 een zijner brieven den indruk, dien het op hem maakte, aldus: 

 »Eene volle Amsterdamsche kerk blijft altijd nog zoo veel 

 ontzagwekkends voor mij houden. De massa drukt en in- 

 spireert te gelijk .... 't Is zoo'n woestenij van vreemde 

 gezigten, waarvoor ik alleen ophoud bang te zijn, als ik be- 

 denk, dat zij, die met mij bidden, zingen enz., toch ook op- 

 houden vreemd voor mij te wezen". 



Zij nu, die weten, welk eene den geest verheffende, maar 

 het lichaam sterk aangrijpende zaak het preeken is, — ik 

 bedoel hier het ware préeken, met hart en ziel, met ernst 

 en klem, na heilige voorbereiding en onder goddelijke bezie- 

 ling, — zij, die dit weten, zullen begrijpen, wat er in de 

 eerste jaren geëischt werd van dien jongen man, die wekelijks 



