( ^5 ) 



dagsbrieveu" van Kist, zonder invloed gebleven? Hadden prijs- 

 vrasren als die van de Godo-eleerde Faculteit te Utreclit over 

 de oorzaken en gevolgen van het Utrecbtsche schisma, die der 

 Tweede Klasse van het Koninklijk Nederlandsch Instituut over 

 de invoering van het Christendom hier te lande, en die van het 

 Haagsch Genootschap over Erasmus als Nederlandsch kerk- 

 hervormer en over de liturgische schriften der Nederlandsche 

 Hervormde kerk, geene gewenschte beantwoording gevonden? 

 Had niet de tweede der genoemde pr^svragen twee even be- 

 voegde pennen in beweging gebracht, waarvan de eene zich 

 straks aan de historie der Nederduitsche Hervormde kerk in 

 Friesland zou wijden, en de andere zich aan eene Vader- 

 landsche Kerkgeschiedenis in haar geheelen omvang ging 

 wagen? Wat meer zegt, bestonden er niet reeds twintig 

 deelen of jaargangen van het » Archief" van Kist en Royaards, 

 dat toch heette inzonderheid aan de kerkelijke geschiedenis 

 van Nederland te zijn toegewijd, en nevens de verhandelin- 

 gen der beide verdienstelijke redacteurs, kostelijke bijdragen 

 van Borsius, Clarisse, ab Utrecht Dresselhuis, Heringa, L. J. 

 F. Janssen, Swalue, Vorstman en anderen bevatte? En bovenal, 

 hadden niet dezelfde Kist en Royaards, zonder tegenspraak 

 de eerste mannen van het vak in ons land, niet reeds meer 

 dan vijf en twintig jaren in de gelegenheid verkeerd, om 

 bezielend te werken op de honderden jongelingen, die aan 

 onze twee grootste Academiën hunne leerlingen waren? 



Dat dan toch de bezieling niet tot verwante kringen, met 

 name dien van Amsterdam, was doorgedrongen, blijkt vol- 

 doende uit de aangehaalde woorden van Moll; want waarlijk, 

 hij was de man niet, om zoo iets te schrijven, tenzij hij er 

 goede redenen voor had. Zelfs is het zeer te betwijfelen, of 

 te Leiden en Utrecht zelve de invloed wel groot was. Een 

 volkomen bevoegd beoordeelaar, die nader dan ik stond bij 

 de tijden, waarvan wij thans spreken, de nauwkeurige en 

 scherpzinnige D^". Sepp, schrijft dienaangaande: » beide mannen 

 hebben jaren lang dit vak onderwezen en toch slechts zeer 

 enkelen hunner hoorders in medebeoefenaars weten te her- 



