( ^6 ) 



scheppen" ^). Hij wijt dit vooral aau de richting, die Kist en 

 Royaards aan hunne eigene kerkhistorische studiën gaven en 

 die hij niet beter weet te omschrijven, dan door haar de 

 antiquarische te noemen. Met alle waardeering van de zorg 

 en moeite, aan het afdrukken van oude stukken besteed, en 

 met volledige erkenning van het nut, dat vele dier stukken 

 meer nog voor een toekomstig dan voor het thans studeerend 

 geslacht kunnen hebben, vraagt hij, of eene richting, die zich 

 voornamelijk bij het verzamelen van bouwstoffen bepaalt, wel 

 geschikt is, om lust en liefde voor de beoefening eener weten- 

 schap op te wekken. Naar ik meen, volkomen te recht. 

 Het » Archief" is inderdaad te veel een archief gebleven, 

 om anderen met geestdrift voor het vak te vervullen, en de 

 wijze, waarop de beide redacteurs ook in hunne overige wer- 

 ken de vaderlandsche kerkgeschiedenis behandelden, was bij 

 den een te specieel en dor, bij den ander te omslachtig en 

 would-be-pragmatisch, om jonge harten te kunnen bekoren. 

 Dit neemt niets weg van de onschatbare diensten, die het 

 » Archief" aireede heeft bewezen en steeds zal blijven betoo- 

 nen, en heeft volstrekt niet ten doel, den rechtraatigen roem 

 van Kist en Royaards in het minst te verkleinen. Het is 

 alleen gezegd tot verklaring van het feit, dat Moll omstreeks 

 1850 meende, iets te moeten leveren, dat zijnen leerlingen liefde 

 voor de kerkgeschiedenis van ons vaderland inboezemen kon. 



Deze kleine uitweiding naar aanleiding van den » Angelus 

 Meruia" moge dienen, om den stand der zaken reeds eeni- 

 germate te doen kennen. Wat verder noodig is te weten, 

 zal het tweede groote werk van Moll, de »Johannes Brug- 

 man", ons kunnen leeren, die in 1854, d. i. in het jaar van 

 Royaards' dood, de pers verliet. 



De »Johannes Brugman". Moll teekende er op de Lijst 

 zijner uitgegevene schriften het volgende bij aan : » Als Meruia 

 werd dit werk ondernomen als proeve, om mijnen leerlingen 



') GascJdedcnü der TheoJogle in Nederland, van 1787 tot 1858, 3*® 

 druk, Leid. 1869, blz. 489 v. 



