( 103 ) 



men kan er tevens den tijd uit leeren kennen, waarin de 

 ontvangenis van zijn klassiek werk heeft plaats gehad. »In 

 deze maand", zoo teekende hij aan, » begon ik te arbeiden aan 

 een Handboek voor de Kerkgeschiedenis van Nederland. Het 

 is zonderling, dat dit nu moet geschieden, daar ik mij ten ge- 

 volge van een hardnekkigen hoest zeer zwak gevoel en het 

 Memento mori mij gedurig voor den geest staat. Maar het 

 is een goed werk, waarnaar ik de hand uitstrek. Als histo- 

 ricus kan ik voor miju land en kerk niets nuttigers onder- 

 nemen. Toch zie ik er tegen op, al moge mijn Vader mij 

 ook nog te leven geven. Dat Handboek zal altijd een uiterst 

 gebrekkig werk wezen. Maar één moet er zich het eerst aan 

 wagen! Deus mihi adjutor sit!" 



Intusschen ging het jaar 1857 nog grootendeels onder 

 verschillende bezigheden voorbij. Eerst in den winter van 

 '57 op '58 kon hij bijna uitsluitend aan zijne Nederlandsche 

 kerkhistorie arbeiden. Den 25sten .Juni van laatstgenoemd 

 jaar (1858) gevoelde hij zich gereed, om na de groote va- 

 cautie zijn college over dit vak te openen. En zoo deed hij 

 ook. Gelukkig werd het college door de studenten zéér ge- 

 waardeerd en trouw bygewoond. Dit was de eerste en niet 

 geringe aanmoediging bij deze grootsche onderneming. 



Van nu af bepaalde MoU's werkzaamheid zich bijna uit- 

 sluitend bij dit ééne groote onderwerp. Wel schreef hij nog, 

 om slechts de belangrijkste opstellen te noemen, over »Ger- 

 lach Peters en zijne schriften", over » Bisschop Adelbolds 

 Commentaar op een metrum van Boëthius" en over »Acht 

 collatiën van Johannes Brinckerinck" (drie verhandelingen in 

 het » Kerkhistorisch Archief", die reeds voldoende zouden zijn, 

 om iemand een wetenschappelijken naam te doen verwerven} , 

 maar zijne » Kerkgeschiedenis van Nederland vóór de Her- 

 vorming" was en bleef zijne levenstaak. Ten slotte geeue 

 enkele kleine munt meer, maar deze ééne groote alleen »van 

 het edelst metaal, met zijn eigen stempel er op", den stem- 

 pel van grondige bronnenstudie, allesomvattende belezenheid, 

 gepaste verdeeling der stof, heldere voorstelling, nauwkeurige 



