( 100 ) 



En zoo ben ik als vanzelf genaderd tot liet laatste ge- 

 deelte van dit levensbericht. De vraag, hoe Moll is gewor- 

 den en wat hij als wetenschappelijk man te beteekenen heeft 

 gehad, hoop ik genoegzaam te hebben beantwoord. Mij blijft 

 nog over, te spreken van hetgeen hij voor anderen, met name 

 voor zijne leerlingen is geweest. Want hij had den dubbe- 

 len zegen, reeds op vier en dertigjarigen leeftijd tot het 

 Hoogleeraarsambt te worden geroepen en daarin drie en der- 

 tig jaren te mogen verkeeren. Wel is waar bekleedde hij 

 slechts een leerstoel aan eene stedelijke inrichting — immers 

 de Staat, ofschoon daartoe reeds vroeger in de gelegenheid, heeft 

 zijne waarde eerst in 1861 erkend, door hem tot opvolger 

 van East te Leiden te benoemen, en ook toen nog niet hoog 

 genoeg geschat, om aan zekere, uit liefde voor zijn aange- 

 vangen groot werk door hem gestelde voorwaarde te vol- 

 doen, — maar het schijnbaar eenvoudig Athenaeum Illustre 

 van Amsterdam is daardoor de eenige kweekplaats voor de 

 vaderlandsche kerkgeschiedenis in Nederland geworden en 

 meer dan vijf en twintig jaren gebleven. 



Ik zelf heb aan dat Athenaeum mijne gansche wetenschap- 

 pelijke opleiding ontvangen, en zal nooit vergeten, wat ik 

 verschuldigd ben aan de mannen, onder wier invloed ik daar 

 heb gestaan. Ik schroom zelfs niet, hiervan openlijk te ge- 

 tuigen, al zijn sommigen hunner nog in leven. Korten tijd 

 hoorde ik nog den smaakvollen Bosscha, daarna publice en 

 privatim onzen zoo degelijken Boot. Onze Veth had mij 

 reeds wetenschappelijk leeren werken, eer ik de collegekamer 

 van Moll betrad. Samuel Muller scherpte mijn blik, om te 

 zien, wat er voor homiletisch gebruik zat in een tekst; Des 

 Amorie van der Hoeven schonk mij het levend voorbeeld 

 eener indrukwekkende voordracht. Wie van minder overwe- 

 genden invloed op mij geweest zijn, ga ik hier voorbij, of- 

 schoon niemand hunner zonder beteekenis voor mijne vor- 

 ming is gebleven. Daarentegen, buiten den kring der eigen- 

 lijk gezegde leermeesters, gedenk ik met warme vereering 

 aan den genialen Martinus, zoo vaak hij zijne machtige im- 



