( 114 ) 



lionorair lidmaatschap" waren begiftigd, bleven in geen ver- 

 band met haar. Zelfs de namen der nieuwbeuoemden veer- 

 den hun niet bericht, en zoo bleven allen, die geene tijdge- 

 nooten geweest waren, vreemd aan elkander. Hierdoor is zij 

 niet geworden, wat zij had kunnen zijn, een vereenigings- 

 punt voor de leerlingen uit de school van Moll. Tevens 

 meen ik hieraan, althans voor een groot deel, te moeten toe- 

 schrijven, dat zij na eenige jaren is gaan kwijnen en einde- 

 lijk heeft opgehouden te bestaan. Zij hing te veel af van 

 het zielental, de geestesrichting, de werkkracht en allerlei 

 andere toevallige omstandigheden onder een enkel academisch 

 geslacht. Het heeft Moll wel leed gedaan, dat zij in 1868 

 verviel. Toch verblijdde hij zich, haar te hebben opgericht. 

 En inderdaad, al had zij nog meer nut kunnen doen, — wat 

 zij gedaan heeft, is reeds genoeg. Zij heeft eene gansche 

 generatie geleerd, wat historisch onderzoek eigenlijk is; zij 

 heeft eene menigte jonge mannen met bronnenstudie kennis 

 doen maken; zij heeft hun eene wetenschappelijke methode 

 van werken gegeven ; zij heeft de vaderlandsche kerkgeschie- 

 denis voor altijd bij hen in eere gebracht. Het is zoo, ver- 

 reweg de meesten hunner, en daaronder velen, die iets van 

 zich deden verwachten, hebben hunne studiën op dit gebied 

 niet voortgezet; maar volkomen waar is dienaangaande door 

 één hunner geschreven : » De bemoeiingen van het pastorale 

 leven; het doorbreken der nieuwe godsdienstige richting, 

 waardoor onze belangstelling ook bij andere dan historische 

 vraagstukken bepaald werd; de noodzakelijkheid om ons be- 

 zig te houden met velerlei verschijnselen van algemeen be- 

 lang (er ging vaak zooveel om in hoofd en hart!) — dat 

 alles te zamen roofde ons menig uur, hetwelk anders aan 

 rustig historisch onderzoek gewijd had kunnen zijn" i). Even 

 waar is het, wat een ander — hij behoort reeds tot de ont- 



>) Dr, J. M. Assink Calkoen in zijn woord van hulde aan de nage- 

 dachtenis van Moll in het weekblad De Frijheid, 7de Jaarg., N". 34 

 (23 Aug. 1879). 



