2 



PRAKFATIO^KS Ll^NAKA^.VE. 



rtitiiim. Ncqiie aurtov siim , iit ail meiitcm meam senii-res Itiita- 

 iiicj inutt.'ut iuiuiiiia; ^eiiift tniniifni serus dies , tjuo nma et iio- 

 stris acniratiur Gens . per onlinrm suecessionis aetatum , suri;.-it, 

 quani spitmleii nifam consideratiiraiu fore tlieoriam , luuiiiiuniiie illa 

 saepius alisunla , praeeipue specifira expungat . de qiiilms in Crl- 

 tica iiotaiiicn plura dixi. 



17. Metlioiluni ineam diffirultatem pareve ninii.im , liarinlur lio- 

 tanieos jani dicere , ad exaniinanilas neni|U' iKirtes iias iiiiniiitas 

 1'loris , vi\. nudis oeiilis rrins|ucuas. llespoiiden: ijiiod si 

 niicrcseopium , iiistnunfiitiini niaximc necessarium.. qui^is Curio- 

 sus sccum liaJie.it, quid |ilus (>;ms ? Kso tamen examJnavi I105 

 fere omiies IM.Tnt.irirm ri<»res Tiniln ocnln . alisqire omnl IWicrosco- 

 |)iorum nsu. 1'ltiuia tameii Classis videtur a Creatore veluti e\- 

 clusa a theoria Staminum , adeoiiue seoiinduin imnierum non de- 

 scripsi ; nesat enim Natura conjinictionein liaruin seciiiidum »S(a- 

 miiia; videsis IVIiehelii opera. 



18. Ke ordiiics niinis lonfii adeofpie dirficiliores evadercnt , ens 

 siilidivisionilms auxiliarilms a Vructiricatioiie dispesciii Inter Ihps 

 notahilis maxime est P e n t aii d ri a I) i s; v n i a , uhi plantae 

 Ctjmvndisprrmae (%". S. 1.) siui (Jinhcfftitac rccenscntnr , rpias 

 seciinduiu mcthodum a l'etro Artedto tn Lmlielliferis excogitatam 

 disposui ; Fnndainentiim lias distin^uendi ch-sunisit ah itivolucro 

 1'mlti'ilae. Ijnhellasquc oiiines iii tres ordines dtspescit : Iina con- 

 tinet plantas Undieltat.'is, (piac inviducrn oinni careiit : 2da, qiuie 

 involucro ad l uihellas taiitum partiales gaudent: atia , quae invo- 

 Uicro ad Vinhellas unt\ersales et partiales instriiunlur; qiiae Hle- 

 thodus in hac faniilia reliijuis palniaui pracripit. 



10. Vires V e 2;e t a hi I i n m a Botauico , qiia talis , dijudi- 

 cantur secundum tlieoriam Artts et ftcusinini ; Iiiiic , qui utrius(pie 

 sitina intellitiit, ille vere scit vires plantaruin. — l*lantac ipiae- 

 ciinque Classe ?»aturali, adliuc mauis Ordini' IV. , sed maxtnie (Je- 

 nere N, conveniunt , etiam virilms jirnpius accedunt, ex. i;r. : 

 Triandria I) i 2; y n i a scii Gramiita , folia armentis et jii- 

 nientis laeta pascna ; sfniina minora avihiis, m.ijora hominilius 

 vult;atissiiiia siint esciileiita; — Xetrandria Rl o 11 o f;_v 11 • a 

 8eu Stcffufae tij., Adstvingentes sunt, diureticac vulgo dicuntur; 

 r e n t a II d r i a I\I o n o |j; y n i a , scu AipcrifoHac Rj., Adstrin- 

 gentes , plutinosac el viiluerariae suiit : — — J^loiiojictafw llac- 

 ciferae . maximani partem venenatae sunt ; — — Dig^nia seu 

 Vmhcffafae T. in siceis loeis arnm;iticae , calefacientes , vesolven- 

 tes et carminativae , in Iiiimidis autem \enenatae sunt ; Itadice et 

 Seminiluis pollent. — I c o s a n d r i a 11 a c c i fc r a, Drupifera vel 

 I*oinifera; omnis hic fructus ciim ohlectamento edatur. — Po- 

 lyandria autem omnis prohe disttnt;uenda , qiiac saepius venc- 

 nata est. — I) i d y n a m i a f^ y m n o s p e r m a odorata , ce- 

 phalica et resolvens cst : Folia virtute p^tllent. — Tetrady- 

 n a m ia oninis antiscorhutica et diuretica cst: essiccatiime sae- 

 piiis amittit vires. — IM on a d e I p Ii i a muciIai;inosa et cinol- 

 liens est. — Piadclphia fcdia l*erorihus ; scmina Quadrupe- 

 dihus (non feris) esruleiita et flatiilenfa siint. — S \ n i; '' " '' ^* ' * 

 aniaras continet et st(uiiachicas. — (Jynandria autrm aphro- 

 disiacas. — 1' r y p to ^a ni ia vej;etahilia saepe suspecta inrlu 

 dit. 



Scnsus externi sunt cxaminatorcs Diaetetici omnis cihi inge- 

 rcndi , quihus hona a malis distinguunttir , a rreatore omni ani- 

 niali pro divt^rsitate naturae diversi concifssl. — Sap iOa'. 

 Diilcia nutriiint; Pin^iiia emnlliunt ; Salsa stiniulaiit ; .Vcida rcfri- 

 geraiit ; Austera adstriiiifunt ; Am.ira alcalina , Arria cnrrosiva, 

 Kauseosa veiienata sunt. — Odurafa: Suavia saliitaria, Siia- 

 vissinia cardiara , Arnniatica residventia , Hircina aplirodisiara, 

 Ingrata suspecta , Nausensa veneiiata sunt. — (' o f or riihcr 

 uhiciiiiqiic ariduni indicat, liiridus ct adspectus totiiis plantae tri- 

 s(is suspectas reddit plantas. 



■JO. iiamiiicuH nota cssentialis conslstit in pctnlis ad nnpiues 

 iiih-rius ex<-:i\atis prn melle; rtHiquae partes Fructiricationis umiies 

 lcduiit , idque putct cousidcranti. 



REGNUM VEGETABILE M 



Flos est IM.iiitanim i;amliiiin, 

 tiiiii se r.ovas. aliasipie <piain siint, ostendunt, 

 tum \'ariis coloruiu pictiirt.s in certamen usipic 

 liixiiriant. /'/(//. AT/. 'J,», 



1. NATrHA creata, contiiiuato Semine, ope cleiuento- 

 rum, modificat Terras m Veoetabilia ; vegotabilia in Aiii- 

 nialia , vix (,,jico" vV. A'.) eontra; iitraque resolvlt ile- 

 rmn iiiTcrra^, circulo |ierenni aucto. • 



2. Vi^GRTABiLF. est ,.vita coniposita, ah.sfjue niotn vo- 



luntario." ( viia vtultipltcuta , coafiunota , ahsque 



sciis(ftione. S. X.) 



3. TniBiTs Ve*retabilitim tre.s vulijo nuinerantur: Rio- 

 nocotyledones: Krujies: 1, 2, 3. Dicotjledones : Phm- 

 tae: 4. 5. Acotvlfdones : Cryptonauia: 6, 7, R, 9. -) 



4. Gbntks, e quibus iiicolae confluxerunt, potis.simum 

 sunt : 



1. Palm VF.. P r i n c i p es , Indici, Spatliacei spadiciferi, 

 fluxi , emiueiites cclsitudine eximia , spcctahiles caudice inva- 

 riato simplicissimo perennantc, coronati coma frondosa scmper- 

 ^irentc , opulentes gazis frnrttium opimis. Hi Trihutarii sunt 

 animaliiiin Priniatihus, iiupriiiiis ciuuim Principi coliahitaiiti. 



'2. GramINA. P Ic h e j i . ("ampcstres, rulmiferi iihiniacci, 

 Ilustici vuli;atissimi siniplicissimi vivacissimi , constituiMites vim 

 rohur((iie vesni , quoquc mas:is niulctati et calcati , nia^is niulti- 

 plicativi. Hi Trilmt.irii sunt e vili penu , animalilius plcrisipie 

 lihvtiphagis , lioriiiiHiue Cerealia impriniis coruin 1'riiicipi liospi- 

 taiiti. 



3. LlLIA- Patritii. Liicares , liulhnsi triarti , supcr- 

 hientes vestimcntis ftilfientihus festi\'is. Hi pascunt ociilos con- 

 decorantque rcgnum vcniistafc aiilaeorum S|)lendidissini<u'um. 



4. HkrbaK. ISohilirs, Pvatciiscs, .\nnotini. PolMnorplM, 

 Hi oniant re2;mim Structura aduiiranda, Sapore multifario, Odo- 

 rc frac;rante , Cnlorc florid-i. 



5. AnnORKS- Proccres, Svlvattci, e ?iohiIium ordlnc 

 pprennantes caiidice , s^ipati pedisscquis Seriis . susfcntantes 

 inauspicato dicntcs Par.isiticos. Hi attollunt c.ipita, arcent 

 ^ciitos . inumhiant Aestuantes , luimectant incoiispiciio inilire, 

 nlliciiint Aocalcs , perficiunt Friictiis ; taimpiain tntiilcm Natiirae 

 Horti. — Militcs arniati Spinis Aculeisvc, e Plantis utris- 

 ijuc adscripti\i. Hi arcent Mummalium hnstiiim injurias. 



ti. KlMCIis. Kovaccolae, I.atehrosi , Stipitati , Dorsi- 

 feri . macres. Hi praeparant posteris Tervam. 



7. MUSCI. vS c r V i , Hvemales. Imhricati Calyptr.iti, Mfvl- 

 viscentcs, impasti . loca omiiia a jiriorihus relicta occupant nii- 

 nicrosissimi. Hi Radiccs incol.inim fo\ent: ne adurantur a 

 IJriima Hyhcrna; ne cxsiccentur ;i Sirio Acstivo; nc eveliantur 

 ;i ^icissitudiiH' ^"ernali; ne cnrriimpantiir .'i Putraiiiinc Autiim. 

 iiali ; colii-junt ctiam prn d<miinoviini pecii|i<i Huinuiii dacdalcam. 



S. Ar.<;AB. ^' e r n a c 11 I i , AipiiL'cni . Sipialciites . rcdivi\ i, 

 nhstemii, nudiusciili, Hi iiiclioant cultiirani priinam ^'em'fafi<uiis. 



0. KuNGI. Komades, Autumnales , llarhari , Dcnmlati. 



putidi , furaccs , voraces. Hi llora reiUiccnte Pluntas livcma- 



tiiin . Iej:iitit relictas earum qiiisquilias sonli-sipie. 



6. Ti:xT[)RA vef^etabilium c Vasis succosis — Tra- 



cbeis /ic.reis (^. .S. .V,) — Utriculis scvrctoril-i (d^.S. \.), 



6. SinsTvNTiAK (Partks r^TKHNAr: A\ A.) \egetnbi- 

 lium ex Kpiticrmide cxterne obducente Corlicem , depo- 

 neiitem intcnore bitere Librum, secedentem iii Li^num 

 annutinum riojdinn, obducentes MeduUam. 



7. i'vRTL;s (K\ti;rn\k .S. A.) Vcfietabilium primariae 

 tres sunt: — Hadix descendens, aquosa sorbens, 



1) Ohs. Hir itifroiln.t Pracfedciitit loro adi-st m S. XII. miiium virens , prtmarium animaliiini alimcniiim, cnmli'e<iraf(pte 

 Xm. et fmit. mutnmli») S. X. ISohilissimis H e r h i s , nonim strucfiira admiraiida , colore lii- 



2) §. 3 r/ 4. iB S. X. ntifrr: renre, odnrc fra>:i'ant(> , 8npore varianle ridentihiis , intcr qnas 

 §. 3 rAMlMAB vc^etahiliiini Riint Plnntne (Herha, Arhor), Prnrercs Vrhon^s pedissequis stipatac attollunt rapifa , arcent 



Pa I m ae , <• r ilm i n :i , I ili c c s . M u n r i , ,\ I pa e . I 11 n ^ i. v(iif<is . iiuimhnint a radiis , liuinectant inconspiciio imhrc , niiilti- 



§. 4. PaRADIST^H lirMiiris ohdurit terram l'aiipi*rrimiH M u « c i s . plicaii» copium , pcificiuiit fructus . alli<:iuiit ^iicales ai-rcas ; Na- 



ne «elu Siriovc deHtruantur radices, quam dein tei;it Vult;us ti r a • lurae Horti! 



