( 22 ) 



»dai] die welke zij in de levenlooze natuur plegen te ver- 

 »tooneu. Hij begreep, dat niet liet leven als zoodanig dit 

 » verschil veroorzaakte, maar dat liet toe te sclirijven moet 

 »ziin aan de bijzondere toestanden, die in de samenstellende 

 » elementen der levende wezens heersclien. Deze overweging 

 »was voor hem het uitgangspunt van eene lange reeks van 

 » proeven, waarin hij neerslagen van scheikundig bekende 

 » stoffen liet ontstaan onder omstandigheden, die zoo nauw 

 »mogelijk met de in bekende cellen heerschende overeen- 

 y> kwamen. De uitkomst beantwoordde aan zijne verwachting. 

 »De bedoelde stoffen namen 'geheel andere vormen aan, dan 

 » vroeger van haar bekend waren, en deze vormen naderden, 

 »nu eens meer dan eens minder, tot zoodanige als reeds in 

 » levende wezens waren aangetroffen en beschreven." 

 Tot zoover de Vries. 



Levendig herinner ik mij hoe by ons, die in Harting's 

 laboratorium de geboorte van deze verhandeling bijwoonden, 

 de voorstelling had post gevat, dat hiermede een stap gedaan 

 werd, die zich het beste vergelijken liet met de op chemisch 

 gebied niet lang te voren gelukte synthese van organische 

 stoffen, welke tot dusver als producten van het levend orga- 

 nisme bekend waren, uit hunne anorganische componenten. 

 Hier had Harting op morphologisch terrein een gelijk- 

 soortig resultaat bereikt. Maar evenals men op chemisch 

 gebied wellicht in den aanvang al dadelijk al te hoopvol de 

 synthese van levend p r o t o p 1 a s m a door deze eerste stappen 

 niet ver meer verwijderd achtte — een hoop; die voorloopig 

 is uitgebluscht — evenzoo meenden wij, dat nu ook eene 

 artificieele histiogenese, door Harting's resultaten aangevuurd, 

 spoedig, langs synthelischen weg, andere bestanddeelen van 

 het dierlijk lichaam zou kunnen te voorschijn roepen. Ook 

 die hoop is spoedig vervlogen. De eenige, die zich nog verder 

 op den door Hartikg aangewezen weg bewogen heeft, vün 

 Nathusius Königsborn, heeft die hoop niet verlevendigd en de 

 klove tusschen de levende materie en de meest samengestelde 

 eiwitstoffen is in de latere jaren eerder toe- dan afgenomen. 



