( 26 ) 



ontwikkeliugstrappeii, dan die van den Europeaan, reeds 

 bestaat, ja wellicht nog grooter is en dat z^ ook b^ dieren 

 gevonden wordt, dan rijst de vraag of zij toch niet zou 

 kunnen zijn voortgekomen uit eene fortuite variatie, die bij lang 

 verdwenen stamvonneu was opgetreden en die een voordeel 

 voor de species met zich bracht? In dat geval zouden wij 

 gewoonte en oefening meer als gevolg, dan wel als oorzaak 

 van de hier bedoelde hereditaire predispositie te beschouwen 

 hebben, en zou een voortbouwen op den door Hautikg 

 gelegden grondslag tot minder besliste gevolgtrekkingen 

 leiden. Hoe het zij, ik hoop u te hebben duidelijk gemaakt, 

 dat Harting hier een hoogst gelukkigen experimenteelen 

 greep heeft gedaan, waarvan de beteekenis eerst in de naaste 

 toekomst volledig tot haar recht zal kunnen komen. 



Waar wij Haeting's rusteloos streven als zelfstandig 

 natuuronderzoeker nagaan, daar verdient vooral zijne ver- 

 houding tot die groote omwenteling in het menschelijk 

 denken, die vóór dertig jaren, als het Darwinisme, op een- 

 maal zoovele wetenschappelijke kringen in rep en roer 

 bracht, met een woord geschetst te worden. Uit zijn werk 

 »de Voorwereldlijke Scheppingen" kunnen wij afleiden, hoe 

 Harting de evolutie-leer, toen nog door geen Darwin, maar 

 alleen door Lamaeck voorgestaan, beschouwde. De aanteeke- 

 niug nO. 147 aan het slot van dat werk is te dezer zake 

 uiterst leerzaam en het is eigenaardig op te merken, hoe 

 het geestelijk standpunt, door Hautikg in 1857 ingenomen, in 

 bijzonderheden overeenstemt met datgene, 't \felk Huxley voor 

 zichzelf beschreven heeft in het tweede deel van de » Life & Letters 

 of Chaeles Daewin". Haeting zegt: » Vatten wij uu alles te 

 » samen, wat boven gezegd is, dan mogen wij er het besluit 

 »uit afleiden, dat de stelling, volgens welke alle soorten 

 » van organische wezens op den weg der ontwikkeling uit 

 » andere vooraf bestaande hunnen oorsprong hebben genomen, 

 » ofschoon gesteund door eenige niet verwerpelijke waar- 

 »schiinliikheidsgronden, toch op geenen hoogeren rang aau- 

 » spraak mag maken, dan op dien eener vernuftige gissing, 



