( 2/ ) 



» welke vooralsnog eveumin oen grondig bewijs, als eene af- 

 » doende wederlegging toelaat." 



Hij voegt daaraan toe, wat Lij weinige jaren later nog 

 wel eens glimlachend zal hebbeu overgelezen : 



!f>Of de wetenschap immer zulke groote vorderingen maken 

 »zal, dat zij daaromtrent tot eene eindbeslissing zal komen, 

 »laat zich niet voorzien, maar vermoedelijk zullen noch de 

 » schrijver, noch de lezers van dit boek zulks beleven." 



Hetzelfde scepticisme, dat Hauting hierboven zoo duidelijk 

 uitspreekt en dat zoowel de afwezigheid van het grondige 

 bewijs als van de afdoende wederlegging erkende, vinden 

 wij door HuxLEY omhelsd, waar hij zegt (1. c. p. 196): »T 

 »took refuge in that »thatige Skepsis" which Goethe has so 



»well-defined I usually defended the tenability of the 



»received doctrines wheu I had to do with the trausmuta- 

 »tionists, and stood up for the possibility of transmutation 

 »among the orthodox." 



Is het dus te verwonderen dat juist deze beide, critiscli 

 gestemde geesten, nog zooveel beter dan anderen waren 

 voorbereid om al het gewicht van Darwin's machtige ar- 

 gumentatie te voelen en dat zij beide van den beginne als 

 bekeerde discipelen de nieuwe leer niet alleen aanhingen, 

 maar krachtig daarvoor in de bres traden? Harting deed 

 dit met jeugdig vuur, niettegenstaande zijne oudere ambt- 

 genooten Sciilkgel en van der Hoeven ten einde toe de 

 oude vaan getrouw bleven. Eigenaardig trof mij eene vraao", 

 door RuDOLF Wagner te Göttingen in een zijner brieven 

 in 1863 tot Harting gericht, en bewijzende hoe ook in 

 Duitschland de invloed der nieuwe beschouwingen zich iu 

 verschillende mate deed gelden. Wagner vraagt: »Wassind 

 »Ihre Ansichten über Darwin? Bei uns ist es nacli Uni- 

 »versitaten verschieden ; in Jena schwarmt Alles dafür, hier 

 »ist Alles dagegen. lm Allgemeinen aber nimrat die ganze 

 »jüngere Generation zu Darwin's Gunsten Parthei." 



Voor eene verdere bespreking van Harting's werkzaam- 

 heid op het veld der wetenschap laat de lijst van dit opstel 



