( 32 ) 



de velerlei teleurstelling, die hij heeft ondervonden, en de 

 velerlei miskenning, die hij waande te ondervinden, onver- 

 flauwd. Te Parijs gekomen in 1847 schrijft hij: »ik heb 

 een berg voor mij, maar het ontbreekt mij niet aan moed": 

 en hoe veel bergen heeft hij later voor zich gezien en koen 

 bestegen! In 1871 b.v. schrijft hij in een brief aan de Vries: 

 » De politiek geeft mij heel wat te doen .... maar v^ooral 

 » geeft my de letterkunde handen vol werk. Ik zit in de 

 » achttiende eeuw, en gij weet dat ik alles nog eens lees, 

 »niet doorblader, daar dit het eenige middel is om een eigen 

 » oordeel te hebben. En wat zijn er niet al kwartijnen vol 

 » prullaria geschreven. In de laatste dagen heb ik den Fmo 

 » letterlijk doorgeworsteld, en amuzeer me nu mei de Geuzen, 

 »maar dit is in de vorige week voorafgegaan door Rotgans, 

 »PooT, Hoogvliet, Huydecoper", enz. Welke hindernissen 

 hebben dezen geleerde afgeschrikt en teruggehouden? Eene 

 zelfs oppervlakkige blik in de Etude over de fransche Rei- 

 naert-branches leert, dat hij niet terugdeinsde zelfs voor de 

 droogste en dorste nasporingen, waar het gold, om, zooals 

 hij het ergens uitdrukt, »het vak vooruit te sjouwen". 



Onvermoeid, onverdroten, onvervaard schreed hij voorwaarts, 

 even blijmoedig en opgeruimd de breede heir])aan bewande- 

 lend als zich een pad brekend met bijl en houweel ; immer 

 met vasten tred, en met een vlugheid, die zelfs beproefde 

 gidsen en ervaren tochtgenooten deed verstomd staan. In 

 een vertrouwelijk schrijven aan de Yries van 31 December 

 1863, waar alle verdenking van grootspraak uit den aard 

 der zaak is uitgesloten, verzekert hij van de Etude — hij 

 begon toen aan het Gedenkboek — : »ik zal dus dit jaar 

 weer het kunstje van verleden zomer moeten vertoonen van 

 in zes maanden een boek te schrijven en af te drukken zooals 

 met myne Etude het geval was" : de Etude in zoo korten 

 tijd geschreven, het grenst aan het ongeloofelijke. 



Verbazing wekt de vruchtbaarheid zijner pen, bewonde- 

 ring zijn arbeid door het gehalte. Zijn toch het derde en 

 vierde boek van den Lancelot nog diplomatisch afgedrukt, met 



